BlogVinç bilgisi8 dk okuma
Vinç Hangi İşlerde Kullanılır? Sektör Sektör Vinç Seçimi
Gelişim MimarıGüncelleme:

İçindekiler
Vinç altı sektörde yoğun kullanılır: inşaat, prefabrik montaj, enerji, sanayi tesisleri, liman ve lojistik, altyapı. Her sektörün tipik bir kaldırma işi ve genelde tercih ettiği bir vinç tipi vardır. Seçimi yine de sektörün adı belirlemez. Belirleyen dört şeydir: yükün ağırlığı, konacağı mesafe, işin süresi ve sahanın vince ne kadar yer bıraktığı.
Vinçlerin girdiği işlerin genel dökümünü vinçlerin kullanım alanları yazısında vermiştik. Burada başka bir şeye bakıyoruz: her sektörde hangi vinç neden seçilir ve işi planlarken insanı ne uğraştırır.
Sektör ve vinç tipi eşleştirmesi
| Sektör | Tipik kaldırma işi | Genelde tercih edilen vinç | Planlamayı belirleyen |
|---|---|---|---|
| İnşaat (yüksek yapı) | Demir, kalıp, beton kovası | Kule vinç | Vincin yeri ve bomun süpürdüğü alan |
| Prefabrik montaj | Kolon, kiriş, makas, panel | Teleskopik mobil vinç | Montaj sırası ve tırların yanaşması |
| Enerji (rüzgâr) | Kule bölümü, makine dairesi, kanat | Kafes bomlu paletli vinç, büyük mobil vinç | Rüzgâr ve vinç platformu |
| Enerji (trafo) | Güç trafosu, hücre, köşk | Mobil vinç, ağır tonaj vinç | Ağırlık merkezi ve kaide |
| Sanayi tesisi | Pres, tezgâh, kazan, tank | Mobil vinç, hiyap, tesisin tavan vinci | Tavan yüksekliği, döşeme, duruş süresi |
| Liman ve lojistik | Konteyner, genel yük, proje yükü | Rıhtım ve saha portal vinci, liman mobil vinci | Gemi programı ve rıhtımın taşıma gücü |
| Altyapı ve köprü | Kiriş, boru, menfez, tabliye parçası | Mobil ve paletli vinç, çoğu zaman iki vinç | Erişim, zemin, trafik kesme saati |
Tablodaki eşleştirmeler alışkanlığı gösterir, kuralı değil. Türlerin kendisini vinç çeşitleri yazısında bulursunuz.
İnşaat
Yüksek yapı şantiyesinde kule vinç bir kez kurulur ve kaba inşaat bitene kadar kalır. Gün boyu demir, kalıp ve kova taşır. Bu işi mobil vinçle yapmak mümkündür ama her gün vinç çağırmak pahalıya gelir, vinç de şantiyede yer kaplar.
Planlamanın ağır kısmı vincin yerine karar vermektir. Kule vinç temel atılmadan konuşulur. Bom binanın her köşesine yetişmeli, malzemenin indirildiği alanı görmeli, komşu parsele ve yola taşan dönüşü hesaba katılmalıdır. Wikipedia'nın vinç maddesi kule vinçte operatör kabininin dönme ünitesinin hemen üstünde durduğunu, yük momenti göstergesi ile rüzgârölçerin de burada bulunduğunu yazar. Operatör şantiyeyi yukarıdan görür ama binanın arkasına inen yükü göremez, o noktada işaretçiye bağlıdır. Aynı şantiyede iki kule vinç varsa bomların birbirine değmeyeceği yükseklik farkı baştan belirlenir. Yanlış yere kurulan vinci düzeltmenin yolu söküp yeniden kurmaktır.
Mobil vinç şantiyeye belirli günlerde gelir. Kule vincin kurulması ve sökülmesi, kule vincin kaldıramadığı ağır cihazlar, çatıya çıkacak klima santralleri onun işidir. İki türün ayrıntısı kule vinç ve mobil vinç yazılarında.
Prefabrik montaj
Prefabrik yapıda vinç, montaj ekibinin bir üyesidir. Kolonlar soket temellere dikilir, kirişler oturur, makaslar ve aşıklar gelir, en son cephe panelleri asılır. Yapı, yerinde dökme bir binaya göre çok kısa sürede ayağa kalkar.
Burada vinç seçimini en ağır parça belirlemez. Belirleyen, en uzağa konacak parçadır. Orta aksa konacak makas kolondan hafif olabilir, ama vinç binanın dışında duruyorsa yarıçap büyür ve iş bir üst tonaja çıkar. Çözüm çoğu zaman vinci yapının içine sokmak ve montajı geriye doğru çekilerek yapmaktır. Bu da montaj sırasını vincin çıkış yoluna göre kurmak demektir. Sıra yanlış kurulursa vinç kendi diktiği kolonların arasında kalır.
İkinci konu tırlardır. Parça fabrikadan montaj sırasına göre yüklenip gelmelidir. Vinç saatle çalışır. Tır kapıda beklerken ya da yanlış parça üstte kalmışken vinç boş durur ve sayaç işler.
Üçüncüsü zemindir. Sanayi parsellerinin çoğu yeni dolgudur. Vincin kurulacağı her nokta sıkıştırılmış olmalı, ayak altına plaka konmalıdır. Konunun ayrıntısı destek ayakları ve zemin hazırlığı yazısında.
Kolon yatay gelir ve havada dikilir. Uzun kolonlarda bu iş iki kancayla ya da iki vinçle yapılır. İki vinçli çalışmanın kuralları tandem kaldırma yazısında anlatılıyor.
Enerji: rüzgâr türbini ve trafo
Rüzgâr türbini. Kule bölümleri üst üste konur, makine dairesi tepeye oturtulur, kanatlar göbeğe bağlanır. Yük hem ağırdır hem çok yükseğe çıkar. Bu yüzden kafes bomlu paletli vinçler ve uzun bomlu büyük mobil vinçler kullanılır. Bom tiplerinin farkı teleskopik bom ve kafes bom yazısında.
Türbin sahası rüzgârlı olduğu için seçilmiştir. Montajın takvimini de rüzgâr yazar. Amerikan iş güvenliği kurumu OSHA, rüzgâr enerjisinde vinç güvenliği sayfasında rüzgârın yükü dışarı doğru itip kapasiteyi düşürebildiğini ve fırtınada bomun paratoner gibi davranabildiğini hatırlatır. Kanat geniş yüzeyli ve hafif bir yüktür, rüzgârı yelken gibi alır. Ekip günlerce uygun hava bekleyebilir. Teklifte bekleme günlerinin nasıl ücretlendirileceği baştan yazılır.
Aynı sayfa vincin sağlam ve düz zemine kurulmasını ister. Dağ başındaki türbin noktasında bu, her türbin için ayrı bir vinç platformu hazırlamak anlamına gelir. Vincin kendisi de sahaya parça parça, çok sayıda tırla gelir. Yolun eğimi, virajların genişliği ve köprülerin taşıma sınırı vinçten önce çözülür. Ağır makinenin nasıl taşındığı lowbed ve ağır nakliye yazısında, rüzgâr sınırları rüzgârda vinç çalışır mı yazısında.
Trafo. Trafo küçük görünür, ağır çıkar. İçi yağ ve bakır doludur, ağırlık merkezi de gövdenin ortasında olmayabilir. Kaldırma, üreticinin gösterdiği kaldırma kulaklarından ve çoğu zaman bir traversle yapılır. Sapan gövdeye ya da buşinglere yaslanırsa hasar o anda oluşur ve dışarıdan görünmez.
Trafo merkezinde çalışmanın ikinci zorluğu gerilimdir. Yandaki fider enerjiliyse bomun dönüş alanı kısıtlanır. Kesinti saati işletmeyle önceden ayarlanır ve vinç o pencereye sığmak zorundadır.
Bu sınıftaki makineler için büyük vinçlere ne denir yazısına bakın.
Sanayi tesisi ve makine taşıma
Fabrikanın günlük taşıması tavan vincinindir. Dışarıdan vinç iki durumda çağrılır: yeni makine gelmiştir ya da eski bir ekipman sökülecektir.
Fabrika içinde tonaj nadiren sorun olur. Sorun tavandır. Mobil vinç bomunu kaldıramazsa yükü de kaldıramaz. Alçak tavanlı holde kısa bomlu küçük vinçler ya da hiyap kullanılır. Yük bunlara ağır geliyorsa çatı paneli sökülür, makine dışarıdaki vinçle yukarıdan indirilir.
İkinci sınır döşemedir. Saha betonu forklift için dökülmüştür, vincin ayağı için değil. Altında kanal, bodrum ya da tesisat galerisi varsa ayak oraya basamaz. Fabrikanın statik projesine bakmadan ayak yeri seçilmez.
Üçüncüsü zamandır. Makine değişimi çoğu zaman planlı duruşa ya da bayram tatiline konur. Vinç gecikirse üretim de gecikir. Bu yüzden sanayi işlerinde yazılı kaldırma planı ve önceden yapılmış saha keşfi olağan uygulamadır.
Makinenin kendisi de dikkat ister. Pres ya da tezgâhın kaldırma noktaları üreticinin kılavuzunda yazar. Kılavuz yoksa ağırlık ve ağırlık merkezi tahmin edilmez, üreticiden sorulur.
Liman ve lojistik
Limanın kendi vinçleri vardır ve çoğu kiralık piyasanın dışındadır. Konteyner terminalinde gemiyi rıhtım portal vinçleri boşaltır. Wikipedia'nın konteyner vinci maddesi, bu vinçlerin konteynere yukarıdan oturan ve dört köşe kilidinden kavrayan bir tutucuyla çalıştığını anlatır. Operatör sapan takmaz, bu yüzden çevrim hızlıdır. Genel yük limanlarında lastikli liman vinçleri kanca, kepçe ya da mıknatısla çalışır.
Dışarıdan vinç limana proje yükü için girer. Gemiden inecek bir türbin kanadı, bir reaktör ya da büyük bir tekne limanın vinçlerine uymayabilir. O zaman ağır tonaj mobil ya da paletli vinç rıhtıma kurulur.
Planlamada iki şey farklıdır. Birincisi rıhtımın taşıma gücüdür. Rıhtım kazıklar üstünde duran bir döşemedir ve her noktası aynı yükü taşımaz. Vincin nereye basabileceğini liman işletmesi söyler. İkincisi gemidir. Gemi bekletilemez, yanaşma saati kayarsa vinç de bekler. Ağır yük ambardan çıkarken geminin dengesi de değişir, kaldırma gemi personeliyle birlikte yürütülür.
Altyapı ve köprü
Köprü kirişi uzun, ağır ve esnektir. Çoğu zaman iki vinçle iki ucundan kaldırılır. Vinçlerin biri bir yakada, diğeri öbür yakada ya da dere yatağında durur.
Erişim işin yarısıdır. Dere yatağı yumuşaktır, şev kenarı kayar. Vinç için stabilize dolgu ile bir platform hazırlanır ve platforma inen bir servis yolu açılır. Paletli vinç bu zeminde lastikliden rahat durur, konunun ayrıntısı paletli vinç yazısında.
Mevcut yol ya da demiryolu üstünde çalışılıyorsa kaldırma, trafiğin kesildiği birkaç saatlik pencereye sığmalıdır. Gece çalışılır. Aydınlatma, yedek sapan ve yedek plan önceden hazır olur, çünkü pencere kaçarsa bir sonraki izin günler sonradır.
Boru ve menfez işlerinde tehlike kazı kenarıdır. Vinç hendeğin kenarına ne kadar yaklaşırsa yarıçap o kadar kısalır, ama hendeğin duvarı vincin ağırlığıyla göçebilir. Güvenli mesafeyi zemin etüdüne bakan mühendis verir.
Hangi sektör olursa olsun sorulan sorular
HSE'nin kaldırma işlerinin planlanması rehberi, uygun ekipmanın ve yöntemin riskin belirlenip değerlendirilmesiyle seçildiğini söyler. Sahada bu değerlendirme şu sorulara iner:
- Yük kaç ton ve bu rakam nereden geliyor: etiketten mi, hesaptan mı, tahminden mi?
- Yük nereden bağlanacak, ağırlık merkezi nerede?
- Vinç nereye kurulacak ve o noktadan yükün konacağı yere yatay mesafe kaç metre?
- Zemin o noktada vinci taşıyor mu, bunu kim söyledi?
- Vinç sahaya hangi yoldan girecek, hangi yoldan çıkacak?
- Üstte ve yanda bomu kısıtlayan ne var?
- İş hangi saat aralığına sığmak zorunda?
- Rüzgâr ya da yağmur çıkarsa karar kimde?
Bu sorulara verilen cevaplar vincin tipini ve tonajını kendiliğinden gösterir. Tonaj hesabı için vinç tonajı nasıl seçilir yazısına bakın.
Eşleştirme neden her zaman tutmaz?
Wikipedia'nın mobil vinç maddesi mobil vinçleri sahaya gidip az hazırlıkla işe başlayabilen makineler olarak tarif eder. Bu esneklik yüzünden mobil vinç tablodaki her satıra girebilir. Kule vincin bomunun yetmediği köşeye, limanın vincinin kaldıramadığı yüke, fabrikanın tavan vincinin gidemediği avluya mobil vinç gelir.
Tersi de olur. Aynı şantiyede aylarca sürecek montaj için her gün mobil vinç tutmak yerine paletli vinç getirmek hesaplı çıkabilir. Kararı sektör alışkanlığına bırakmayın, işi tarif edip firmadan gerekçeli öneri isteyin. Firmayı nasıl değerlendireceğinizi vinç firması nasıl seçilir yazısında anlattık.
Vinçle ilgili temel bilgiler vinç rehberi sayfasında, burada geçen travers, kaldırma kulağı, yarıçap gibi kelimeler vinç terimleri sözlüğünde toplandı.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Belirli bir iş için vinç seçimini ve kaldırma kararını, makinenin kendi yük tablosuna bakarak yetkili operatör ve kaldırma sorumlusu verir. Zemin, statik ve enerji hattı konularında yetkili mühendise, güvenlik kuralları için güncel mevzuata ve üretici talimatına başvurun.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Vinç hangi sektörlerde kullanılır?
Başlıca inşaat, prefabrik yapı montajı, enerji, sanayi tesisleri, liman ve lojistik ile altyapı işlerinde kullanılır. Tersane, madencilik ve gündelik tek seferlik kaldırmalar da bu listeye eklenir.
İnşaatta en çok hangi vinç kullanılır?
Yüksek yapılarda kule vinç, alçak ve geniş yapılarda mobil vinç kullanılır. Kule vinç aylarca yerinde kalır, mobil vinç işi olduğu gün gelir.
Prefabrik montajda hangi vinç kullanılır?
Çoğunlukla teleskopik bomlu mobil vinç kullanılır. Parçalar çok ağırsa ya da vinç yapıya yaklaşamıyorsa kafes bomlu paletli vinç tercih edilir.
Trafo hangi vinçle kaldırılır?
Trafonun ağırlığına ve konacağı yere göre mobil vinç ya da ağır tonaj paletli vinç kullanılır. Çok ağır trafolarda vinç yerine hidrolik kaldırma ve kızak sistemleri de devreye girer.
Fabrika içinde mobil vinç çalışır mı?
Tavan yüksekliği ve döşeme izin veriyorsa çalışır. Alçak tavanlı alanlarda bomu kısa küçük vinçler ya da hiyap kullanılır, bazen çatı açılıp yük dışarıdan indirilir.
Liman vinçleri kiralanır mı?
Rıhtım ve saha portal vinçleri limanın sabit yatırımıdır, kiralanmaz. Limana dışarıdan vinç, proje yükü gibi sıra dışı kaldırmalar için çağrılır.
Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Yayın sorumluluğu Gelişim Mimarı'na aittir.
Yazıları nasıl hazırlıyoruz: yayın ilkeleri
Bu yazı şu rehberlerin parçasıdır: Vinç Rehberi: Türleri, Kapasitesi, Seçimi ve Güvenliği

