BlogKiralama ve sigorta5 dk okuma
Vinç Saha Keşfi Nasıl Yapılır? Keşif Formu ve Bakılacaklar
Gelişim MimarıGüncelleme:

İçindekiler
Vinç saha keşfi, makine sahaya gitmeden önce dört şeyin yerinde görülmesidir: makinenin sahaya nasıl gireceği, nereye kurulacağı ve zeminin bunu taşıyıp taşımayacağı, çevredeki engeller ve yükün gerçek bilgisi. Keşfin çıktısı bir kanaat değil, ölçü ve fotoğraf içeren yazılı bir formdur. Teklif, iş emri ve kaldırma planı bu forma dayanır.
Saha keşfi neden yapılır?
Telefonda anlatılan iş ile sahadaki iş çoğu zaman aynı değildir. Müşteri "önü açık" der, önünde enerji hattı vardır. "Yük üç ton" der, palet ve ambalajla dört tonu geçer. "Vinç binanın dibine yanaşır" der, binanın dibinde rögar kapağı vardır.
Keşif yapılmadığında bu farklar iş günü ortaya çıkar. O gün üç şeyden biri olur: makine yetersiz kalır ve geri döner, iş saatlerce uzar ya da operatör sınırda bir kaldırmaya zorlanır. Üçü de pahalıdır.
Kaldırmanın planlanması bir güvenlik konusudur. İngiltere'nin iş güvenliği kurumu HSE, kaldırma işlemlerinin planlanmasına ilişkin rehberinde planın öngörülebilir riskleri ve işin güvenle tamamlanması için gereken kaynakları ortaya koymasını ister; devrilme, çevredeki tehlikeler ve aşırı yükleme bu rehberde sayılan başlıklar arasındadır. Bu riskleri masadan görmek mümkün değildir. Keşif, planın ham maddesidir.
Her iş için keşfe gitmek gerekir mi?
Gerekmez. HSE aynı rehberde planlamanın riskle orantılı olmasını söyler: basit ve yinelenen işlerde genel bir plan yetebilir, karmaşık işlerde yazılı ve ayrıntılı plan gerekir. Keşif için de aynı ölçü geçerlidir.
| Durum | Keşif biçimi |
|---|---|
| Daha önce çalışılan saha, bilinen yük | Müşteriden güncel fotoğraf ve teyit yeterlidir |
| Yeni saha, basit ve hafif yük | Uzaktan keşif: konum, fotoğraf, video, ölçüler |
| Yeni saha, ağır ya da hassas yük | Yerinde keşif |
| Dar alan, eğim, şüpheli zemin | Yerinde keşif |
| Enerji hattı, bina üstünden aşırma, yol kapatma | Yerinde keşif, gerekiyorsa müşteriyle birlikte |
| İki vinçle kaldırma ya da büyük tonaj | Yerinde keşif ve yazılı kaldırma planı |
Uzaktan keşifte müşteriden istenecekler bellidir: sahanın konumu, giriş yolunun ve kurulum yerinin fotoğrafları, yükün etiketi ya da teknik belgesi, yükün konacağı yerin fotoğrafı ve yaklaşık mesafeler. Fotoğrafta görünmeyen şey sorulur. Cevap alınamıyorsa sahaya gidilir.
Keşifte nelere bakılır?
Erişim: makine sahaya nasıl girecek?
- Giriş yolunun genişliği, eğimi ve dönüş yerleri
- Yükseklik sınırı: kapı, saçak, köprü, alçak kablo
- Yol üzerindeki zayıf noktalar: menfez, rögar, dolgu
- Ek denge ağırlığını getirecek aracın yanaşacağı yer
- Sahaya giriş saatleri, güvenlik kaydı, trafik kısıtı
Büyük makinelerde nakliyenin kendisi ayrı bir plandır. Ayrıntı için lowbed nedir yazısına bakabilirsiniz.
Kurulum yeri ve zemin
Vincin kurulacağı nokta, ayakların tam açılabileceği genişlikte olmalıdır. Ölçü alınır, fotoğrafı çekilir.
Zemin konusunda gözle bakmak yetmez. Sorulacak sorular şunlardır: zemin dolgu mu, yakın zamanda kazılıp kapatıldı mı, altında bodrum, tank, kanal ya da boru var mı, yağmurda su tutuyor mu? Bu bilgiyi sahayı bilen kişi verir.
ABD'nin iş güvenliği kurumu OSHA'nın zemin koşullarına ilişkin görüş yazısı bu paylaşımı açıkça anlatır: zemin vinci taşıyacak kadar sağlam, drenajlı ve düzgün olmalıdır; zemin hazırlığını sağlamak sahayı kontrol eden tarafın işidir ve bu taraf, çalışma alanının altında bildiği tehlikeleri vinç ekibine bildirir. Bu ABD kuralıdır ve Türkiye'de bağlayıcı değildir. Sahadaki soruyu ise doğru koyar: zemini kim biliyor ve bunu yazılı olarak bildirdi mi?
Keşfe giden kişi makinenin ayak yüklerini müşteriye bildirir. Müşteri zeminin bunu taşıyacağını teyit eder ya da zemini hazırlar. Şüphe varsa zemin için uzman görüşü istenir.
Engeller
- Enerji hatları: yeri, yüksekliği, kime ait olduğu
- Binalar, saçaklar, ağaçlar, iskeleler, komşu vinçler
- Bomun döneceği alan ve yükün geçeceği yol
- Kaldırma sırasında altından geçilmemesi gereken yerler: yol, kaldırım, çalışan ekip
- Çevredeki trafik ve yaya hareketi
Enerji hattı tek başına ayrı bir başlıktır. OSHA'nın enerji hattı güvenliğine ilişkin kuralı, hattın sahibi aksini teyit edene kadar bütün hatların enerjili varsayılmasını ve çalışma bölgesinin işe başlamadan önce belirlenmesini ister. Türkiye'de yaklaşma mesafeleri ve enerjinin kesilmesi için ilgili dağıtım şirketine ve yürürlükteki mevzuata başvurulur. Keşifte yapılacak iş, hattın varlığını forma yazmak ve müşteriye enerjiyle ilgili adımı kimin atacağını sormaktır.
Yük bilgisi
- Yükün ağırlığı ve bu bilginin kaynağı: etiket, teknik belge, tartı
- Boyutları ve ağırlık merkezinin nerede olduğu
- Kaldırma noktaları: mapa, kulak, sapan yeri
- Yükün alınacağı ve konacağı nokta, aradaki yatay mesafe ve yükseklik
- Yükün hassasiyeti: devrilmeye, çarpmaya, eğilmeye karşı
"Tahmini" ağırlık forma tahmini diye yazılır. Makine seçimi yatay mesafe ve yüksekliğe göre yapılır; bunun mantığını vinç tonajı nasıl seçilir ve vinç yük diyagramı nasıl okunur yazılarında anlattık.
Keşif formunda hangi maddeler bulunur?
Form bir sayfayı geçmemelidir. Uzun form sahada doldurulmaz.
- Müşteri, saha adresi, konum bağlantısı
- Keşif tarihi ve keşfi yapan kişi
- Saha yetkilisinin adı ve telefonu
- İşin tanımı ve istenen tarih
- Yük: ağırlık, bilginin kaynağı, boyut, kaldırma noktaları
- Alınacağı ve konacağı nokta, yatay mesafe, yükseklik
- Kurulum yeri: ölçü, zemin türü, müşterinin zemin beyanı
- Erişim: yol genişliği, yükseklik sınırı, giriş saatleri
- Engeller: enerji hattı, yapı, ağaç, trafik
- Önerilen makine, düzen ve ek donanım
- Müşterinin yapması gerekenler: alan boşaltma, izin, enerji, zemin
- Açık kalan sorular ve kimin cevaplayacağı
- Fotoğraflar ve varsa basit bir kroki
On birinci ve on ikinci maddeler en çok atlananlardır. Müşterinin yapması gerekenler forma yazılmazsa iş günü yapılmamış olarak karşınıza çıkar.
Keşif notu teklife nasıl dönüşür?
Keşif bittiğinde form aynı gün talep kaydına eklenir. Keşfe gidenin telefonunda kalan bilgi, teklifi yazan kişiye de operatöre de ulaşmaz.
Formdan teklife geçen bilgiler şunlardır:
- Makine ve düzen. Önerilen sınıf, bom boyu ve denge ağırlığı teklifte yazar.
- Nakliye ve mobilizasyon. Erişim bilgisi, ek araç ve kurulum süresini belirler.
- Tahmini süre. Kurulum, kaldırma ve toplanma ayrı düşünülür.
- Kapsam dışı kalemler. Formdaki "müşterinin yapması gerekenler" maddesi teklife aynen aktarılır.
- Varsayımlar. Teyit edilmemiş her bilgi varsayım olarak yazılır: "Yük ağırlığı müşteri beyanına göre alınmıştır" gibi.
Teklifin diğer kalemleri için vinç kiralama teklifi nasıl hazırlanır yazısına bakabilirsiniz. İş onaylandığında aynı form iş emrine eklenir. Operatör sahaya varmadan kurulum noktasını, engelleri ve saha yetkilisini görmüş olur. Karmaşık işlerde form kaldırma planının temelini oluşturur.
Keşifte sık yapılan hatalar
Ölçmeden tahmin etmek. "On beş metre vardır" ile ölçülen on dokuz metre arasındaki fark, makinenin sınıfını değiştirir.
Yalnızca yüke bakmak. Yük hafiftir, makine küçük seçilir, ama erişim mesafesi uzundur. Belirleyici olan çoğu zaman mesafedir.
Zemini müşterinin sözüne bırakıp yazmamak. "Sağlam, bir şey olmaz" cümlesi forma kimin söylediğiyle birlikte yazılmalıdır.
Yukarı bakmamak. Keşifte gözler zemine ve yüke odaklanır. Enerji hattı ve saçak çoğu zaman bu yüzden atlanır.
Fotoğraf çekmemek. Bir hafta sonra kimse kurulum yerinin tam neresi olduğunu hatırlamaz.
Keşfi yapanla işe gideni buluşturmamak. Keşfi bir kişi yapar, işe başka operatör gider ve form eline ulaşmaz. İş emri düzenini vinç kiralama operasyonu nasıl yönetilir yazısında anlattık.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kaldırma işinin güvenliğiyle ilgili kararları yetkili operatör ve kaldırma sorumlusu verir. Türkiye'de iş ekipmanlarının kullanımı İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamındadır; zemin, enerji hattı ve sorumluluk paylaşımı konularında iş güvenliği uzmanınıza ve güncel mevzuata başvurun.
Kaynaklar
- HSE: Planning and organising lifting operations
- OSHA: Clarification of the term controlling entity and responsibility for ground conditions for safe crane operations
- OSHA 1926.1408: Power line safety (up to 350 kV), equipment operations
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
Sık sorulan sorular
Her vinç işi için saha keşfi gerekir mi?
Gerekmez. Daha önce çalışılan bir sahada, bilinen bir yükle yapılan basit işlerde müşteriden alınan fotoğraf, konum ve ölçüler yeterli olabilir. İlk kez gidilen saha, ağır ya da hassas yük, dar alan, enerji hattı ya da şüpheli zemin varsa yerinde keşif yapılır.
Keşfe kim gitmeli?
Makineyi ve yük diyagramını bilen biri gitmelidir: deneyimli bir operatör, saha sorumlusu ya da firma sahibi. Yalnızca fiyat veren ama makineyi tanımayan biri, kurulum yeri ve erişim konusunda yanılabilir.
Keşif ücretli mi olmalı?
Bu firmanın kendi kararıdır. Sektörde yakın mesafedeki keşifler çoğunlukla ücretsiz yapılır, uzak ya da ayrıntılı çalışma gerektiren keşifler için bedel istenebilir. Hangisi seçilirse müşteriye baştan söylenmelidir.
Zeminin vinci taşıyıp taşımayacağına kim karar verir?
Zemin bilgisi sahayı bilen taraftan, çoğunlukla müşteriden gelir. Kiralama firması ayak yüklerini bildirir, müşteri zeminin bu yükü taşıyacağını teyit eder ya da zemini hazırlar. Sorumluluğun kimde olduğu sözleşmede yazmalıdır. Şüphe varsa zemin için uzman görüşü alınır.
Keşif ne kadar sürer?
Basit bir sahada kısa sürer, karmaşık bir sahada yarım günü bulabilir. Süreyi uzatan şey çoğunlukla sahada bilgi verecek yetkilinin hazır olmamasıdır. Keşfe gitmeden önce saha yetkilisiyle randevulaşmak bu kaybı önler.
Keşiften sonra saha değişirse ne olur?
Keşif ile iş günü arasında kazı yapılmış, malzeme yığılmış ya da iskele kurulmuş olabilir. Bu yüzden teklifte fiyatın keşifteki koşullara göre verildiği yazılır ve operatör işe başlamadan önce sahayı keşif notuyla karşılaştırır.
Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Yayın sorumluluğu Gelişim Mimarı'na aittir.


