BlogVinç bilgisi5 dk okuma
Teleskopik Bom ve Kafes Bom Farkı: Hangisi Hangi İşte?
Gelişim MimarıGüncelleme:

İçindekiler
Teleskopik bom, iç içe geçen kutu kesitli bölümlerin hidrolikle uzadığı bomdur; dakikalar içinde açılır ve boyu iş sırasında değişir. Kafes bom, çelik boru örgüsünden bölümlerin sahada pimle birleştirildiği bomdur; hafiftir, uzun erişimde daha fazla yük taşır ama montaj ister. Kısa ve değişken işler teleskopik boma, ağır ve uzun süreli işler kafes boma gider.
Bomun ne olduğunu, hareketlerini ve uzunluğunun nasıl seçildiğini vinçte bom nedir yazısında anlattık. Buradaki soru daha dar: iki bom tipi yan yana konduğunda hangisi neyi kazandırır, neyi kaybettirir?
İki bom yapısı arasındaki temel fark
Fark, çeliğin nasıl kullanıldığındadır.
Teleskopik bom kapalı bir kutudur. Bölümler birbirinin içinde kayar; en dıştaki en kalın, en içteki en ince olandır. Uzatma silindiri, kilitleme pimleri ve kayma pabuçları bomun içindedir. Bütün bu düzenek ağırdır ve bom nereye giderse onunla gider.
Kafes bom açık bir örgüdür. Dört köşedeki ana borular, aralarındaki çapraz borularla üçgenler oluşturacak biçimde bağlanır. Çelik yalnızca kuvvetin geçtiği yerdedir; arası boştur. Sonuç, aynı uzunlukta çok daha hafif ve rijit bir yapıdır.
Kafes bom çoğunlukla kendi başına durmaz. Arkadaki bir direğe bağlı gergi halatları bomu tepesinden tutar. Teleskopik bom ise dibindeki kaldırma silindirine dayanır ve bir konsol gibi çalışır. Bu fark, uzun boylarda kafes bomun neden öne geçtiğini açıklar.
Teleskopik bom ve kafes bom karşılaştırma tablosu
| Ölçüt | Teleskopik bom | Kafes bom |
|---|---|---|
| Yapı | İç içe kapalı kutu kesitler | Pimle birleşen açık boru örgüsü |
| Boy ayarı | İş sırasında, kabinden | Montajda belirlenir, iş boyunca sabit |
| Kurulum süresi | Kısa; ayaklar açılır, bom uzar | Uzun; bölümler yerde birleştirilir |
| Kendi ağırlığı | Ağır | Hafif |
| Uzun erişimde kapasite | Bom uzadıkça hızla düşer | Daha iyi korunur |
| Rüzgâra gösterdiği yüzey | Kapalı ve geniş | Açık ve az |
| Nakliye | Bom vincin üzerinde, yolda birlikte gider | Bölümler ayrı tırlarla taşınır |
| Sahada alan ihtiyacı | Vincin kurulacağı yer yeter | Bom boyu kadar düz montaj alanı gerekir |
| Yaygın olduğu makine | Lastikli mobil vinç, arazi tipi vinç, teleskopik paletli | Paletli vinç, kule vinç, büyük kafes bomlu mobil vinç |
| Uygun iş | Kısa süreli, sık yer değiştiren, değişken | Ağır, yüksek, uzun süreli, tekrarlı |
Tablodaki ifadeler genel eğilimi anlatır. Belirli iki makineyi karşılaştırırken geçerli olan, o makinelerin yük tablolarıdır.
Kapasite farkı neden uzun erişimde açılır?
Vincin kaldırabildiği toplam moment sınırlıdır. Bu momentin bir kısmını bomun kendi ağırlığı harcar, kalanı yüke kalır.
Kısa bomda ve yakın yarıçapta teleskopik bomun ağırlığı sorun değildir. Ağırlık vince yakındır, harcadığı moment küçüktür. Bu bölgede iki bom tipi arasındaki fark azdır; hatta sınırı çoğu zaman bom değil, vincin başka bir parçası belirler.
Bom uzadıkça tablo değişir. Teleskopik bomun ağırlığı vinçten uzaklaşır ve kapasitenin büyük bölümünü kendi yer. Ayrıca uzun konsol bom yük altında belirgin biçimde esner. Kafes bomda ise hem ağırlık azdır hem de gergi halatları bomu tepesinden taşıdığı için eğilme küçüktür.
Sahadaki karşılığı şudur: çatıya küçük bir klima çıkarmak ile bir rüzgâr türbininin makine dairesini kuleye koymak aynı problemin iki ucudur. Birincisinde hız, ikincisinde yükseklikteki kapasite kazanır. Kapasitenin yarıçapla nasıl düştüğünü vinç tonajı nasıl seçilir yazısında anlattık.
Kurulum, nakliye ve süre farkı
Teleskopik bomlu lastikli vinç sahaya kendi gelir. Ayaklarını açar, gerekiyorsa denge ağırlığını takar ve çalışır. İş bitince toplanır ve aynı gün başka bir adrese gidebilir. Wikipedia'nın vinç maddesi de kamyon şasili vinçlerin çoğunun özel taşıma gerektirmeden karayolunda gidebildiğini belirtir.
Kafes bomlu vinçte akış farklıdır:
- Bom bölümleri, gergi elemanları ve denge ağırlıkları tırlarla gelir.
- Yardımcı bir vinç ya da makinenin kendi düzenekleri parçaları indirir.
- Bölümler yerde, düz bir alanda sırayla pimlenir.
- Halatlar donatılır, emniyet düzenekleri bağlanır ve denenir.
- Bom yerden kaldırılır.
- İş bitince aynı adımlar tersine tekrarlanır.
Bu süre vincin büyüklüğüne göre saatlerden günlere uzar. İş bir gün sürecekse montaj işin kendisinden uzun olur. İş aylar sürecekse montaj süresi önemini yitirir ve kafes bomun kapasitesi öne çıkar. Parçaların taşınmasını lowbed nedir yazısında bulabilirsiniz.
Bir fark daha vardır: esneklik. Teleskopik bomla operatör sabah kısa bomla ağır bir parçayı, öğleden sonra uzun bomla hafif bir parçayı kaldırır. Kafes bomda boy değiştirmek, bomu yatırıp bölüm eklemek ya da çıkarmak demektir. Bu yüzden kafes bom boyu, proje boyunca yapılacak bütün kaldırmalar düşünülerek seçilir.
Hangi iş hangi boma gider?
Teleskopik bomun işi:
- Bir iki günde biten montajlar, makine indirme, çatı ekipmanı
- Gün içinde birden çok adrese gidilen işler
- Fabrika içi ve dar saha çalışmaları
- Farklı yükseklik ve yarıçapta art arda yapılan kaldırmalar
Kafes bomun işi:
- Rüzgâr türbini, köprü kirişi, rafineri ve santral ekipmanı
- Haftalar ve aylar süren saha montajları
- Çok yüksek ya da çok uzak noktaya ağır yük
- Kepçe, kazık ve temel işleri gibi sürekli tekrarlanan çalışma
Bu ayrımın makine tarafını mobil vinç nedir ve paletli vinç nedir yazılarında, üç ana vinç tipinin yan yana karşılaştırmasını mobil, paletli ve kule vinç karşılaştırması yazısında anlattık.
Arada kalan çözümler
Seçim her zaman ikisinden biri değildir.
- Teleskopik bom ve kafes uç bom. Büyük teleskopik vinçlerin ucuna kafes yapılı sabit ya da açısı değişen uç bom takılır. Vinç yine yolda kendi gider; yalnızca uç bom ayrı taşınır.
- Teleskopik paletli vinç. Palet üzerinde yürür, bomu teleskopiktir. Üretici Liebherr'in teleskopik paletli vinç sayfası bu sınıfı ayrı bir ürün ailesi olarak tanıtır; aynı üreticinin kafes bomlu paletli vinçleri ise ayrı bir ailedir.
- Kafes bomlu lastikli vinç. Taşıyıcısı yolda gider, bomu sahada kurulur. Paletli vincin kapasitesine yaklaşır, sahalar arasında daha kolay taşınır.
Karar verirken sorulacak sorular
- İş kaç gün sürecek? Kısa işte montaj süresi belirleyicidir.
- En ağır ve en yüksek parça hangisi? İkisi çoğu zaman aynı parça değildir.
- Yarıçap ne kadar? Uzak yarıçapta ağır yük kafes bomu işaret eder.
- Sahada bom boyu kadar düz montaj alanı var mı? Yoksa kafes bom kurulamaz.
- Tırlar sahaya girip manevra yapabiliyor mu?
- Kaldırmalar arasında bom boyu değişecek mi?
- Toplam maliyet ne? Kira bedeli tek başına karşılaştırılmaz; nakliye, montaj, söküm ve yardımcı vinç eklenir.
Kafes bomun bakımı da ayrı dikkat ister. Tek bir borudaki ezik taşıma gücünü etkileyebilir; ayrıntısı vinç bakımı ve periyodik kontrol yazısındadır.
Bu yazı genel bilgi verir. Belirli bir iş için bom tipi ve bom düzeni, aday vinçlerin üretici yük tablolarına bakılarak yetkili mühendis, operatör ve kaldırma sorumlusu tarafından belirlenir.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Teleskopik bom ile kafes bom arasındaki fark nedir?
Teleskopik bom iç içe geçen kapalı kesitli bölümlerden oluşur ve hidrolikle uzar. Kafes bom açık çelik örgüden bölümlerin pimle birleştirilmesiyle kurulur. Birincisi hızlı ve esnek, ikincisi hafif ve uzun erişimde güçlüdür.
Kafes bom neden daha fazla yük kaldırır?
Aynı uzunlukta teleskopik boma göre çok daha hafiftir. Bomun kendi ağırlığı azaldıkça vincin kapasitesinden yüke kalan pay artar. Fark, bom uzadıkça ve yarıçap büyüdükçe belirginleşir.
Teleskopik bom ne zaman daha avantajlıdır?
Kısa süreli, sık yer değiştiren ve farklı bom boyları gerektiren işlerde avantajlıdır. Vinç sahaya gelir, ayaklarını açar ve kısa sürede çalışmaya başlar.
Kafes bomlu vinç yolda gidebilir mi?
Bom takılıyken gidemez. Kafes bom bölümlere ayrılır ve tırlarla taşınır. Vinç paletliyse gövdesi de ayrı taşınır; lastikli kafes bomlu vinçlerde taşıyıcı yolda kendi gider.
Teleskopik vince kafes uzatma takılır mı?
Evet. Büyük teleskopik vinçlerin çoğuna kafes yapılı uç bom takılabilir. Böylece teleskopik bomun hızı ile kafes yapının hafifliği birleşir; kapasite o düzenin kendi tablosundan okunur.
Hangi bom rüzgârdan daha az etkilenir?
Açık örgülü kafes bom, aynı boydaki kapalı kesitli boma göre rüzgâra daha az yüzey gösterir. Yine de kafes bomlar çok uzun kurulduğu için rüzgâr sınırı her iki tipte de üreticinin tablosundan okunur.
Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Yayın sorumluluğu Gelişim Mimarı'na aittir.
Yazıları nasıl hazırlıyoruz: yayın ilkeleri
Bu yazı şu rehberlerin parçasıdır: Mobil Vinç Nedir, Nasıl Çalışır? Türleri ve Parçaları


