BlogVinç bilgisi5 dk okuma
Tandem Kaldırma Nedir? İki Vinçle Yük Nasıl Kaldırılır?
Gelişim MimarıGüncelleme:

İçindekiler
Tandem kaldırma, tek bir yükün iki vinçle aynı anda kaldırılmasıdır. Yük tek vincin kapasitesini ya da erişimini aştığında, çok uzun olduğunda ya da yatay gelen bir parça dik konuma getirileceğinde kullanılır. Yük iki vinç arasında sabit bir oranda paylaşılmaz; hareketle değişir. Bu yüzden karmaşık kaldırma sayılır ve yazılı planla yapılır.
Dışarıdan bakınca basit görünür: iki vinç, iki kanca, bir yük. Zorluk, iki makinenin tek bir makine gibi davranmak zorunda olmasındadır. Biri diğerinden biraz hızlı kaldırdığında yük eğilir ve ağırlık öbür vince kayar.
Tandem kaldırma ne zaman gerekir?
- Yük tek vinç için fazla ağır ya da fazla uzaktaysa. Sahaya gelebilecek en büyük vinç o yarıçapta yükü tek başına taşıyamıyordur.
- Yük uzun ve esnekse. Köprü kirişi, uzun boru, çelik makas ve tekne gibi yükler tek noktadan kaldırıldığında eğilir ya da zarar görür.
- Tek vincin kurulacağı yer yoksa. Yükün ortasına bakan noktada kurulum yapılamıyor, ama iki uca birer vinç konabiliyordur.
- Parça dikilecekse. Kolon, reaktör, baca ya da silo yatay gelir, dik yerine konur. Bu işe kuyruklama denir.
- Yük iki açıklık arasında aktarılacaksa. Köprü kirişi bir vinçten diğerine elden ele verilir gibi ilerletilir.
Önce şu soru sorulur: bu iş tek vinçle yapılabilir mi? Daha büyük bir vinç, farklı bir kurulum noktası ya da bir travers işi çözüyorsa tandem seçilmez. Büyük vinç seçeneklerini büyük vinçlere ne denir yazısında anlattık.
Yük iki vinç arasında nasıl paylaşılır?
Yük, ağırlık merkezinin kancalara olan uzaklığına göre paylaşılır. Ağırlık merkezi tam ortadaysa ve yük yataysa iki vinç yarı yarıya taşır. Ağırlık merkezi bir uca yakınsa o uçtaki vinç daha fazlasını alır.
Sorun, bu paylaşımın sabit kalmamasıdır. Şunlar oranı değiştirir:
- Yükün eğilmesi. Bir uç diğerinden yüksekteyse ağırlık merkezi kancalara göre kayar.
- Hız farkı. İki vincin kaldırma, dönme ve bom hareketleri aynı hızda değildir.
- Halatların düşeyden çıkması. Vinçler birbirine yaklaşır ya da uzaklaşırsa halatlar eğilir; kancalar yükü yalnızca yukarı değil, yana da çeker. Bom yan yüke karşı zayıftır.
- Ağırlık merkezinin yanlış bilinmesi. İçi dolu tanklar, donanımlı makineler ve simetrik olmayan parçalar yanıltır.
Bu yüzden iki vincin kapasitesi toplanıp yükle karşılaştırılmaz. Her vinç için "en kötü anda ne kadar yük taşır" sorusu ayrı sorulur ve cevap o vincin o yarıçaptaki kapasitesiyle karşılaştırılır. Kapasitenin nasıl okunduğunu vinç yük diyagramı nasıl okunur yazısında anlattık.
Kapasitenin ne kadarının kullanılacağı konusunda tek bir evrensel oran yoktur. Planı hazırlayan yetkili kişi, belirsizliğe göre her vince pay bırakır.
Kuyruklama: yatay parçayı dikmek
Kuyruklama, tandem kaldırmanın en sık görülen biçimidir. Akışı şöyledir:
- Ana vinç parçanın üst ucuna, kuyruk vinci alt ucuna bağlanır.
- İki vinç parçayı birlikte yerden keser.
- Ana vinç kaldırmaya devam eder; kuyruk vinci alt ucu yere değdirmeden ana vince doğru yaklaştırır.
- Parça dikleştikçe yük kuyruk vincinden ana vince geçer.
- Parça tam dik olduğunda bütün yük ana vinçtedir; kuyruk vinci çözülür.
Buradan çıkan sonuç: ana vinç yükün tamamını tek başına taşıyacak kapasitede olmalıdır. Kuyruk vinci ise başlangıçtaki payına göre seçilir.
Tandem kaldırmanın riskleri
| Risk | Nasıl ortaya çıkar? | Önlem |
|---|---|---|
| Bir vincin aşırı yüklenmesi | Yük eğilir ya da vinçlerden biri hızlı kaldırır | Yavaş ve kademeli hareket; her vinçte yük göstergesi; bırakılan pay |
| Boma yan yük binmesi | Halatlar düşeyden çıkar | Kancalar yükün bağlantı noktalarının tam üstünde tutulur; aynı anda tek hareket |
| İletişim kopması | İki operatör farklı kişilerden komut alır | Tek kaldırma sorumlusu, tek kanal, önceden konuşulmuş işaretler |
| Zincirleme devrilme | Bir vinç payını bırakınca yük diğerine biner | Zemin ve ayak kontrolü iki vinç için de ayrı yapılır |
| Vinçlerin birbirine çarpması | Bomlar ve denge ağırlıkları aynı alanda döner | Dönüş alanları planda çizilir, hareket sırası belirlenir |
| Rüzgâr | Uzun yük rüzgârı tutar ve iki vinci farklı zorlar | Tek vinçli işe göre daha düşük rüzgâr sınırı |
İngiltere'nin iş güvenliği kurumu HSE, kaldırma işlerinin planlanmasını anlattığı sayfada birden çok vinçle yapılan tandem kaldırmayı, yazılı planı önemli ve özel yetkinliğe sahip bir kişinin hazırlaması gereken karmaşık kaldırmalara örnek gösterir. Rüzgârın etkisini rüzgârda vinç çalışır mı yazısında, zemin tarafını vinç destek ayakları ve zemin hazırlığı yazısında anlattık.
Tandem kaldırma nasıl planlanır?
OSHA'nın çoklu vinç kaldırmalarıyla ilgili kuralı üç şey ister: kaldırmadan önce bir plan hazırlanır, planı nitelikli bir kişi yapar ve gerek görürse mühendislik desteği alınır; kaldırmayı bir kaldırma yöneticisi yönetir; yönetici, işe katılacak herkesle bir toplantı yaparak planı gözden geçirir.
Planın içinde bulunması gerekenler:
- Yükün bilgisi. Doğrulanmış ağırlık, ağırlık merkezinin yeri, bağlantı noktaları ve bunların dayanımı.
- Vinçlerin seçimi. Her vincin modeli, bom düzeni, denge ağırlığı, kurulum noktası ve yarıçapları.
- Yük paylaşımı. Kaldırmanın her aşamasında her vince düşen pay ve bırakılan kapasite payı.
- Bağlama düzeni. Sapanlar, kilitler ve varsa travers. Yükü vinçler arasında dengeleyen terazi traversi paylaşımı öngörülebilir kılar. Sapan seçimini sapan çeşitleri yazısında anlattık.
- Hareket sırası. Kim önce kaldırır, kim döner, kim bom yatırır. Aynı anda tek tür hareket yapılması temel kuraldır.
- Zemin ve ayak yükleri. İki vinç için ayrı ayrı.
- İletişim. Kaldırmayı yöneten kişi, telsiz kanalı, el işaretleri, dur komutu.
- Hava sınırı ve durdurma ölçütleri.
- Deneme kaldırması. Yük yerden biraz kesilir, durulur; yük göstergeleri, terazi ve ayaklar kontrol edilir.
Planın genel çerçevesini kaldırma planı nedir yazısında bulabilirsiniz.
Sahada sık yapılan hatalar
- İki vincin kapasitesini toplamak.
- Vinçleri farklı firmalardan, birbirini tanımayan operatörlerle getirmek ve toplantı yapmamak.
- Yükün ağırlığını ve ağırlık merkezini tahmin etmek.
- Aynı anda hem kaldırıp hem dönmek.
- Birbirinden çok farklı iki vinç kullanmak. Hızları ve tepkileri uyuşmaz; yapılabilir, ama plan daha dikkatli hazırlanır.
- Yükü göstergelere bakmadan, gözle terazide tutmaya çalışmak.
- Deneme kaldırmasını atlamak.
Kiralarken ne sorulur?
Tandem iş, iki ayrı vinç kiralamak değildir; tek bir iştir. Kiralama firmasına yükün çizimi, ağırlığı, ağırlık merkezi ve yerleşim planı verilir. Firmadan kaldırma planı, iki vincin yük tabloları, operatör ve kaldırma sorumlusu bilgileri ile periyodik kontrol belgeleri istenir. İki vincin tek firmadan ve tek sorumluyla gelmesi sahada işi kolaylaştırır. Genel sorular için vinç kiralamadan önce bilinmesi gerekenler yazısına bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi verir; hesap yöntemi değildir. Tandem kaldırma, vinçlerin üretici dokümanlarına dayanarak yetkili mühendisin hazırladığı yazılı planla ve yetkili kaldırma sorumlusunun yönetiminde yapılır.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Tandem kaldırma nedir?
Tandem kaldırma, tek bir yükün iki vinçle aynı anda kaldırılmasıdır. İkiden fazla vinçle yapılan kaldırmalara çoklu vinç kaldırması denir; mantığı ve riskleri aynıdır.
Tandem kaldırma ne zaman gerekir?
Yük tek vincin kapasitesini ya da erişimini aştığında, çok uzun ve esnek olduğunda, sahaya büyük tek bir vinç sığmadığında ve yatay taşınan bir parça dik konuma getirileceğinde gerekir.
İki vincin kapasitesi toplanır mı?
Hayır. Yük iki vinç arasında eşit paylaşılmayabilir ve paylaşım hareket sırasında değişir. Her vincin taşıyacağı en büyük pay ayrı hesaplanır ve o vincin o yarıçaptaki kapasitesiyle karşılaştırılır.
Tandem kaldırmada vinçler kapasitenin ne kadarıyla çalışır?
Tek bir evrensel oran yoktur. Planı hazırlayan yetkili kişi, yük paylaşımındaki belirsizliğe göre her vinç için bir pay bırakır. Oran işin koşullarına, vinçlerin donanımına ve uygulanan standarda göre belirlenir.
Tandem kaldırmayı kim yönetir?
Tek bir kaldırma sorumlusu yönetir. İki operatör ve işaretçiler yalnızca ondan komut alır. Dur komutunu ise ekipteki herkes verebilir.
Kuyruklama ne demek?
Kuyruklama, yatay taşınan uzun bir parçanın dik konuma getirilmesidir. Ana vinç parçanın üst ucunu kaldırır, kuyruk vinci alt ucu yerden kesip parça dikleştikçe yükünü ana vince devreder.
Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Yayın sorumluluğu Gelişim Mimarı'na aittir.
Yazıları nasıl hazırlıyoruz: yayın ilkeleri
Bu yazı şu rehberlerin parçasıdır: Büyük Vinçlere Ne Denir? Ağır Tonaj Vinçler Rehberi


