İçeriğe geç

BlogVinç bilgisi5 dk okuma

Rüzgârda Vinç Çalışır mı? Rüzgâr Sınırı Nasıl Belirlenir?

Gelişim MimarıGüncelleme:

Rüzgârlı ve bulutlu bir günde şantiyede mobil vincin kancasında asılı geniş kalıp panosu hafifçe savrulurken yerdeki iki işçi kılavuz halatlarını geriyor, arka planda ağaçlar rüzgârda eğiliyor.
Görsel: Yapay zekâ ile üretildi
İçindekiler

Vinç, üreticinin o vinç ve o bom düzeni için izin verdiği rüzgâr hızının altında çalışır; sınır aşıldığında iş durur. Tek bir evrensel rakam yoktur. Sınır vincin yük tablosunda ve kullanım kılavuzunda yazar. Yükün rüzgâr alan yüzeyi büyükse izin verilen hız daha da düşer.

"Hafif esiyor, bir şey olmaz" cümlesi vinç kazalarının bilinen girişlerinden biridir. Rüzgâr görünmez, yerde hissedilen ile bom ucundaki aynı değildir ve etkisi yükün biçimine göre büyür.

Rüzgâr vinci nasıl etkiler?

Vinç düşey yükü kaldırmak için tasarlanmıştır. Rüzgâr bu varsayımı üç yönden bozar.

Rüzgârın yönü Ne olur? Sonuç
Arkadan (vinçten yüke doğru) Yük ileri savrulur, yarıçap büyür; bom öne itilir Vinç, tabloda baktığınızdan daha uzak bir yarıçapta çalışır; devrilme riski
Önden (yükten vince doğru) Yük vince doğru gelir; dik duran bom arkaya zorlanır Bomun arkaya devrilme riski, özellikle yüksüzken
Yandan Boma ve yüke yan kuvvet biner Bom yanal yüke karşı zayıftır; yapısal hasar riski

Bunlara yükün kendi hareketi eklenir. Rüzgâr yükü döndürür ve sallar. Sallanan yük, ağırlığından fazla kuvvet uygular ve yerleştirme sırasında insanlara çarpar.

Vinç bilgisayarı rüzgârı tam olarak görmez. ABD iş güvenliği kurumu OSHA, rüzgâr enerjisi sahalarındaki vinç güvenliği sayfasında yük tablolarının genellikle rüzgâr hızını hesaba katmadığını, izin verilen en yüksek rüzgâr hızının ve kapasite düşüm bilgisinin kabinde ya da yük tablosunda görünür biçimde bulunması gerektiğini belirtir.

Rüzgâr sınırı nereden okunur?

Üç yerden:

  1. Yük tablosu. Tablonun başlığında ya da notlarında, o tablonun hangi rüzgâr hızına kadar geçerli olduğu yazar. Tabloların yapısını vinç yük diyagramı nasıl okunur yazısında anlattık.
  2. Kullanım kılavuzu. Çalışma sırasındaki sınırın yanında, vincin çalışmadığı zamanlar için de değerler bulunur: bom hangi rüzgârda toplanır ya da yatırılır, vinç gece hangi düzende bırakılır.
  3. Kaldırma planı. Geniş yüzeyli yüklerde tablodaki değer yetmez; planı yapan kişi o yük için düşürülmüş sınırı hesaplar.

Bir üreticiden örnek vermek gerekirse: Liebherr, rüzgârla ilgili yayınlarında (müşteri dergisindeki yazı, eğitim dokümanı) vinç yük tablolarının genellikle saniyede 9 metreye kadar olan ani rüzgâr hızları için geçerli olduğunu, bazı modeller için daha yüksek rüzgâr hızlarına göre hesaplanmış ek tablolar yayımladığını belirtir. Bu değer bir genelleme değildir ve başka bir vince aktarılamaz. Sizin vinciniz için geçerli olan, o vincin kendi belgesidir.

Sınır şu durumlarda düşer:

  • Bom uzadıkça ve uç bom takıldıkça.
  • Yükün yüzeyi ağırlığına göre büyüdükçe.
  • Personel sepetiyle insan kaldırılırken.
  • İki vinçle yapılan kaldırmalarda. Ayrıntısı tandem kaldırma nedir yazısındadır.

Ortalama rüzgâr mı, ani rüzgâr mı?

Hava durumunda iki değer görürsünüz: ortalama rüzgâr hızı ve hamle. Wikipedia'nın ilgili maddesine göre hamle, rüzgâr hızındaki kısa süreli ve ani artıştır; çoğunlukla 20 saniyeden kısa sürer.

Vinç için önemli olan hamledir. Liebherr'in rüzgârın vinç çalışmasına etkisini anlatan eğitim dokümanı, dokümandaki her "rüzgâr hızı" ifadesinin ani rüzgârı anlattığını, çünkü hamlenin her zaman ortalama rüzgârdan yüksek olduğunu ve hesabın buna göre yapıldığını belirtir.

Pratikteki anlamı: ortalama rüzgârın sınırın altında olması yetmez. Tahminde hamle değeri sınıra yaklaşıyorsa iş risklidir.

Yükün yelken alanı neden önemlidir?

Rüzgârın uyguladığı kuvvet, çarptığı yüzeyle orantılıdır. Aynı ağırlıkta iki yük düşünün: biri dökme demir bir makine gövdesi, diğeri geniş bir cephe panosu. Rüzgâr ikincisini yelken gibi iter.

Yük tabloları, yükün belirli bir yüzey büyüklüğünü aşmadığı varsayımıyla hazırlanır. Liebherr'in eğitim dokümanında bu varsayım, Avrupa mobil vinç standardı EN 13000'e dayanarak yükün her tonu için 1,2 metrekare rüzgâr alan yüzey olarak verilir. Yükün yüzeyi bundan büyükse tablodaki rüzgâr sınırı geçerliliğini yitirir ve izin verilen hız yeniden hesaplanır.

Sahada rüzgârdan en çok etkilenen yükler:

  • Kalıp panoları, cephe elemanları, cam kasaları
  • Çatı makasları ve sandviç panel paketleri
  • Rüzgâr türbini kanatları ve kule bölümleri
  • Büyük tanklar, silolar, havalandırma kanalları
  • Tekneler ve konteynerler
  • Reklam panoları ve tabelalar

Yükün biçimi de önemlidir. Düz bir levha, aynı büyüklükteki yuvarlak bir tanktan daha fazla rüzgâr tutar. Hesap bu yüzden yalnızca alanla değil, yükün biçim katsayısıyla yapılır ve mühendis işidir.

Anemometre nerede durur, nasıl okunur?

Anemometre rüzgâr hızını ölçen alettir. Vinçlerde bom ucuna ya da kule vincin tepesine takılır; değer kabindeki ekrana gelir.

Bilinmesi gerekenler:

  • Yerdeki rüzgâr ölçü değildir. Binalar ve arazi yerde rüzgârı keser. Bom ucunda rüzgâr belirgin biçimde daha hızlıdır.
  • Birimlere dikkat. Yük tablosu çoğunlukla saniyede metre kullanır; hava durumu uygulamaları saatte kilometre gösterir. İkisi karıştırılırsa sınır yanlış okunur.
  • Yük, vincin göremediği rüzgârda olabilir. Binanın arkasından çatıya çıkan yük, çatı seviyesinde aniden rüzgâra girer.
  • El anemometresi yardımcıdır. Bom ucunda sensör yoksa ya da arızalıysa ölçüm yapılmadan uzun bomla çalışılmaz.

Kule vinçlerde rüzgârın ayrı bir boyutu vardır: iş bittiğinde vinç serbest dönüşe bırakılır ve bom rüzgârla birlikte döner. Ayrıntısı kule vinç nedir yazısındadır.

İşi durdurma kararı nasıl verilir?

OSHA'nın vinç işletme kuralı, rüzgârın, buzun ve karın ekipmanın dengesi ve anma kapasitesi üzerindeki etkisinin yetkin kişi tarafından değerlendirilmesini ve çalışmanın buna göre ayarlanmasını ister. Karar sahada, o an verilir; ama neye göre verileceği işten önce belirlenir.

  1. İşten önce tahmine bakın. Saatlik rüzgâr ve hamle değerleri, kaldırmanın yapılacağı saat için.
  2. Sınırı yazın. O vinç, o bom düzeni ve o yük için izin verilen rüzgâr hızı kaldırma planında yer alsın.
  3. Durdurma yetkisini netleştirin. Operatör rüzgâr nedeniyle işi durdurduğunda kimse ısrar etmez.
  4. Kaldırma sırasında ekranı izleyin. Değer sınıra yaklaşıyorsa yeni kaldırmaya başlanmaz.
  5. Sınır aşılırsa. Yük güvenli biçimde indirilir, bom kılavuzdaki düzene alınır.
  6. Kılavuz halatı kullanın. Yükün dönmesini ve savrulmasını yerdeki ekip kılavuz halatlarıyla denetler. Halat yükü tutmaz, yalnızca yönlendirir.

Rüzgâr yüzünden beklemek bir maliyettir, ama pazarlık konusu değildir. Bekleme süresinin nasıl faturalanacağı kiralama görüşmesinde konuşulur; vinç kiralama fiyatları neye göre değişir yazısında bu kaleme değindik.

Sık yapılan hatalar

  • Yerde hissedilen rüzgâra göre karar vermek.
  • Ortalama rüzgâra bakıp hamleyi atlamak.
  • Başka bir vincin sınırını ezbere kullanmak.
  • Geniş yüzeyli yükte tablodaki sınırı aynen almak.
  • İş programı sıkıştı diye sınırda çalışmak.
  • Vinci gece uzun bom açık bırakmak. Kılavuz, çalışılmayan saatler için bom düzenini ayrıca tarif eder.
  • Kılavuz halatsız geniş yük kaldırmak.

Rüzgâr sınırı, yazılı bir kaldırma planının olağan maddesidir.

Bu yazı genel bilgi verir ve belirli bir rüzgâr hızı sınırı önermez. Geçerli sınır, kullanılan vincin yük tablosundan ve üretici kılavuzundan okunur; geniş yüzeyli yüklerde yetkili mühendisin hesabıyla düşürülür. İşi sürdürme ya da durdurma kararını yetkili operatör ve kaldırma sorumlusu verir.

Kaynaklar

Sık sorulan sorular

Rüzgârda vinç çalışır mı?

Üreticinin izin verdiği rüzgâr hızının altında çalışır. Sınır aşıldığında kaldırma durdurulur, yük indirilir ve gerekiyorsa bom toplanır ya da yatırılır. Sınır vinçten vince ve bom düzenine göre değişir.

Vinç kaç kilometre rüzgârda durur?

Tek bir rakam yoktur. İzin verilen rüzgâr hızı vincin yük tablosunda ve kullanım kılavuzunda yazar. Uzun bomda, uç bom takılıyken ve geniş yüzeyli yüklerde sınır daha düşüktür.

Rüzgâr hızı vinçte nereden ölçülür?

Bom ucuna takılı anemometreden ölçülür ve değer kabindeki ekranda görünür. Yerde ölçülen rüzgâr yanıltır; yükseldikçe rüzgâr hızı artar.

Yükün yelken alanı ne demek?

Yükün rüzgâra karşı duran yüzeyidir. Ağırlığına göre geniş yüzeyli yükler, örneğin kalıp panoları, cephe elemanları ve türbin kanatları rüzgârdan çok etkilenir ve izin verilen rüzgâr hızını düşürür.

Rüzgâr vinci nasıl devirir?

Rüzgâr yükü savurarak yarıçapı büyütür, boma yandan kuvvet uygular ve arkadan estiğinde bomu öne iter. Üçü de vincin yük tablosunda hesaba katılan düşey yük varsayımını bozar.

Hava tahminine göre vinç işi ertelenir mi?

Evet. Uzun bomlu ve geniş yüzeyli kaldırmalarda saatlik rüzgâr ve hamle tahminine işten önce bakılır. Tahmin sınıra yakınsa iş başka bir saate ya da güne alınır.

Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Yayın sorumluluğu Gelişim Mimarı'na aittir.

Yazıları nasıl hazırlıyoruz: yayın ilkeleri

Bu yazı şu rehberlerin parçasıdır: Kule Vinç Nedir? Türleri, Parçaları ve Nasıl Kurulur?

PaylaşWhatsAppLinkedInX

İlgili yazılar

Teklif formu · 8 soru

Konuyu kendi filonuz üzerinden konuşalım

  • Talep takibinizdeki üç açık nokta
  • Teklife girecek kalemlerin önerisi
  • Görüşmenin ardından kalem kalem yazılı teklif
WhatsApp'tan yazın