İçeriğe geç

BlogVinç bilgisi7 dk okuma

Kule Vinç Nasıl Kurulur ve Sökülür? Montaj Sırası, Tırmanma

Gelişim MimarıGüncelleme:

Kule Vinç Nasıl Kurulur ve Sökülür? Montaj Sırası, Tırmanma
İçindekiler

Kule vinç, önceden hazırlanmış bir temelin ya da balastlı şasinin üzerine, parçaları bir mobil vinçle sırayla yerine konarak kurulur. Sıra aşağıdan yukarıdır: kule bölümleri, döner ünite, karşı bom, bom ve karşı ağırlıklar. Bina yükseldikçe vinç, tırmanma kafesi denen düzenekle kendi kulesine parça ekleyerek yükselir. Söküm aynı sıranın tersidir.

Vincin parçalarını ve çalışma mantığını kule vinç nedir yazısında anlattık. Burada konu kurulum gününün kendisi: temelde ne beklenir, mobil vinç hangi parçayı hangi sırayla kaldırır, vinç kendini nasıl yükseltir, binaya nasıl bağlanır ve iş bitince nasıl indirilir.

Kuruluma başlamadan önce neler hazır olmalı?

Montaj ekibi sahaya geldiğinde temelin dökülmüş ve betonun dayanımını almış olması gerekir. Geri kalan hazırlık çoğu zaman unutulan kısımdır:

  • Tır yolu ve indirme alanı. Kule bölümleri, bom parçaları ve karşı ağırlık blokları tırlarla gelir. Tırın sahaya girip dönebileceği yol ve parçaların sırayla dizileceği düz bir alan ayrılır.
  • Bom birleştirme yeri. Bom yerde, takozlar üzerinde birleştirilir. Bom boyu kadar düz ve boş bir şerit gerekir.
  • Mobil vincin yeri. Vincin ayak açacağı zemin kontrol edilir. Dolgu, kanal ve bodrum perdesi kenarı ayak için uygun değildir; ayrıntısı vinç destek ayakları ve zemin hazırlığı yazısındadır.
  • Elektrik. Vincin besleme panosu ve kablosu montaj bitmeden hazır edilir. Enerji yoksa vinç kurulur ama devreye alınamaz.
  • Hava. Montaj rüzgâra duyarlı bir iştir. Uzun bir bom havada asılıyken esen rüzgâr parçayı yelken gibi döndürür. Tahmin önceden izlenir, gerekirse gün ertelenir.

Temel tipleri: ankraj, şasi, ray

Kule vinç zemine üç yoldan oturtulur.

Temel tipi Nasıl çalışır? Nerede tercih edilir?
Gömme ankraj Kulenin ilk bölümünün bağlanacağı çelik ayaklar temel betonuna gömülür Yer dar olduğunda; vinç bina temelinin içine ya da hemen yanına kurulacaksa
Balastlı şasi Haç biçimli çelik şasi zemine ya da beton pabuçlara oturur, üzerine balast blokları dizilir Betona gömülü parça bırakmak istenmediğinde; vinç sık yer değiştiriyorsa
Raylı şasi Şasi tekerlekli yürüyüş takımlarıyla ray üzerinde gider Uzun ve alçak yapılarda, prefabrik sahalarında, stok alanlarında

Hangi tip seçilirse seçilsin temeli vinç ustası değil mühendis tasarlar. OSHA'nın kule vinç kuralı da temelin ve taşıyıcı desteklerin üretici ya da yetkili bir mühendis tarafından tasarlanmasını, montajı yöneten kişinin bunların tasarıma uygun yapıldığını doğrulamasını ister. Üretici, vincin o yükseklik ve bom boyu için temele aktaracağı kuvvetleri verir. Zemin etüdü olmadan bu kuvvetlerin karşılığı bulunamaz.

Gömme ankrajda en sık yapılan hata, ayakların terazisini beton dökülürken kaçırmaktır. Kule yükseldikçe tabandaki küçük eğiklik tepede büyür. Ankraj ayakları şablonla sabitlenir ve beton dökümünden önce bir kez, sonra bir kez daha ölçülür.

Mobil vinçle montaj sırası

Üstten dönen bir kule vincin montajı genel hatlarıyla şu sırayı izler. Ayrıntı modele göre değişir; geçerli olan üreticinin montaj talimatıdır.

  1. Taban. İlk kule bölümü ankraj ayaklarına bağlanır. Şasili kurulumda önce şasi teraziye alınır, taban bölümü oturtulur ve balast blokları dizilir.
  2. Kule bölümleri. Bölümler üst üste konur, cıvata ya da pimle bağlanır. Cıvatalar üreticinin verdiği torkla sıkılır. Kule düşeyliği bu aşamada ölçülür.
  3. Tırmanma kafesi. Vinç sonradan yükseltilecekse kafes, döner üniteden önce kulenin üzerine geçirilir.
  4. Döner ünite ve kabin. Dönüş dişlisi, dönüş motorları ve kabin çoğu zaman tek parça hâlinde kaldırılır. Kule vincin en ağır parçalarından biridir.
  5. Kule başı. Şapkalı vinçlerde gergi çubuklarının bağlandığı tepe parçası takılır. Şapkasız vinçlerde bu adım yoktur.
  6. Karşı bom. Tambur ve pano çoğunlukla karşı bomun üzerinde gelir.
  7. İlk karşı ağırlık. Birçok modelde bomdan önce bir ya da birkaç blok takılır. Kaç blok takılacağı talimatta yazar.
  8. Bom. Yerde birleştirilen bom, araba ve halat donanımıyla birlikte tek parça kaldırılır. Sapan noktaları üreticinin işaretlediği yerlerdir. Bom ucuna bağlanan kılavuz halatlarını yerden iki kişi tutar.
  9. Kalan karşı ağırlıklar. Bom yerine oturduktan sonra bloklar tamamlanır.
  10. Devreye alma. Kaldırma halatı donatılır, elektrik bağlanır, yük ve moment sınırlayıcıları ayarlanır, deneme yüküyle test yapılır. Yetkili kişinin kontrolünden geçmeden vinç işe verilmez.

Yedinci ve dokuzuncu adımların yeri değiştirilemez. Bom takılmadan bütün bloklar asılırsa vinç arkaya, hiç blok olmadan bom asılırsa öne yüklenir. Denge ağırlığının görevi kule vinçte de aynıdır, ama montajda bir süreliğine dengenin tek tarafı vardır.

Montajda kullanılacak mobil vinç, en ağır parçanın ağırlığına göre değil, o parçanın çıkacağı yüksekliğe ve mobil vincin durabileceği yerin kuleye uzaklığına göre seçilir. Hesabın mantığı vinç tonajı nasıl seçilir yazısındadır. Şapkasız vinçlerde parçalar daha hafif ve kanca yüksekliği daha az olduğundan montaj vinci küçülebilir; bu fark kule vinç çeşitleri ve seçimi yazısında anlatılıyor.

Kendi kendine kurulan küçük vinçler bu sıranın dışındadır. Üretici Liebherr, L serisi hızlı kurulan vinçlerini hidrolikle açılan kompakt vinçler olarak tanıtır. Wikipedia'nın vinç maddesi de bu tipin tek parça hâlinde taşındığını ve daha büyük bir mobil vinç olmadan kurulduğunu yazar.

Tırmanma: vinç kendini nasıl yükseltir?

İlk kurulumda kule, mobil vincin rahat çıkabildiği yüksekliğe kadar yapılır. Bina büyüdükçe gereken yükseklik tırmanmayla kazanılır.

Tırmanma kafesi kuleyi dıştan saran, üç yanı kapalı bir yanı açık bir çerçevedir. Üstten döner ünitenin altına bağlanır. İşlem şöyle ilerler:

  1. Vinç, eklenecek kule bölümünü kendi kancasıyla yerden alır ve kafesin açık tarafındaki kılavuz raya asar.
  2. Vinç dengeye alınır. Bom üreticinin belirttiği yöne çevrilir, araba belirli bir noktaya getirilir, bazı modellerde kancaya dengeleme yükü asılır. Amaç, döner ünitenin ağırlık merkezini silindirin üzerine getirmektir.
  3. Döner ünite ile kule arasındaki bağlantı sökülür. Bu andan sonra üst kısım yalnızca kafes ve silindir üzerinde durur.
  4. Hidrolik silindir üst kısmı bir bölüm boyu kadar kaldırır.
  5. Yeni bölüm açılan boşluğa sürülür, alttan ve üstten bağlanır.
  6. Gereken yükseklik için adımlar tekrarlanır.

Üçüncü adımla beşinci adım arasında vinç en savunmasız hâlindedir. Dönüş yapılmaz, araba yerinden oynatılmaz, rüzgâr üreticinin tırmanma için verdiği sınırın üzerindeyse işe başlanmaz. Yeni vinçlerde kumanda sistemi bu kısıtları kendisi uygular. Liebherr, Tower Crane Litronic sayfasında tırmanma modu açıldığında vincin özel bir tırmanma yük eğrisiyle sınırlandığını ve her adımın ayrı ayrı onaylandığını belirtir. Rüzgârın vinç üzerindeki etkisi için rüzgârda vinç çalışır mı yazısına bakabilirsiniz.

Bir de iç tırmanma vardır. Vinç binanın içine, çoğunlukla asansör boşluğuna kurulur ve katlara oturan çerçevelerle bina ile birlikte yukarı taşınır. Kule kısa kalır, ama söküm için çatıya ayrı bir vinç kurmak gerekir.

Binaya bağlantı: ankraj kuşakları

Her vincin, bağlantısız durabileceği bir serbest yüksekliği vardır. Değer modele, bom boyuna ve temel tipine göre değişir ve üreticinin dokümanında yazar. Kule bunu aşacaksa binaya bağlanır.

Bağlantı iki parçadan oluşur. Kuleyi saran çelik çerçeveye kuşak denir. Kuşaktan binaya uzanan çelik kollar, döşeme kenarına ya da perdeye ankrajlanan plakalara bağlanır. Dikkat edilecek üç nokta vardır:

  • Bağlantı kuvvetlerini üretici verir. Binanın o noktada bu kuvveti taşıyıp taşımadığına statik projeci bakar. Kalıbı yeni alınmış bir döşemeye bağlantı yapılmaz.
  • Ankraj plakalarının yeri beton dökülmeden önce bellidir. Sonradan delinip takılan bağlantı, projede hesaplanandan farklı davranabilir.
  • Kuşakların düşey aralığı ve en üst kuşağın üzerinde kalan serbest boy talimata göre belirlenir. Tırmanma planı ile bağlantı planı birlikte yapılır.

Söküm sırası

Söküm kurulumun tersidir, ama şantiye aynı şantiye değildir. Vincin kurulduğu gün boş olan arsa artık bina, peyzaj ve komşu yolla doludur.

  1. Vinç tırmanma kafesiyle kule bölümlerini tek tek çıkararak alçalır. Kuşaklar, vinç o seviyenin altına inmeden hemen önce sökülür.
  2. Mobil vincin erişebileceği yüksekliğe inilince karşı ağırlıkların talimatta yazan kısmı indirilir.
  3. Bom indirilir.
  4. Kalan karşı ağırlıklar, karşı bom ve kule başı alınır.
  5. Döner ünite, kafes ve kalan kule bölümleri sökülür.
  6. Şasi ve balast toplanır. Gömme ankraj ayakları betonda kalır ya da kesilir.

Bom binanın üzerine doğru indirilemez. Bu yüzden vincin son konumu, bomun boş bir yöne bakacağı ve mobil vincin yanına kurulabileceği biçimde düşünülür. Bu soru proje başında sorulmazsa söküm günü, hesapta olmayan büyüklükte bir mobil vinç gerekir. Söküm için de montaj kadar ayrıntılı bir kaldırma planı hazırlanır.

Kurulumda kimler görev alır?

  • Montaj sorumlusu. İşi yöneten, sırayı ve talimatı bilen kişi. Sahada tek karar verici odur.
  • Montajcılar. Yüksekte çalışan, cıvata ve pim bağlantılarını yapan ekip. Düşmeye karşı donanımları ve bağlanma noktaları iş başlamadan kontrol edilir.
  • Mobil vinç operatörü ve işaretçi. Operatör yüksekteki bağlantı noktasını göremez. Telsizde yalnızca bir kişi konuşur ve komutlar işten önce kararlaştırılır.
  • Sapancı. Parçaları üreticinin gösterdiği noktalardan bağlar. Kullanılan donanım için sapan çeşitleri yazısına bakılabilir.
  • Elektrikçi. Beslemeyi, topraklamayı ve sınırlayıcı bağlantılarını yapar.
  • Temeli tasarlayan mühendis ve statik projeci. Temel ve bina bağlantıları onların hesabıdır.
  • Kontrolü yapan yetkili kişi. Kurulum sonrasında ve her yükseltmeden sonra vinci kontrol eder; ayrıntı vinç bakımı ve periyodik kontrol yazısındadır.

Montaj sürerken kulenin, bomun ve dönen kısmın altında kimse durmaz. OSHA kuralı da çalışanların bu bölgeden uzak tutulmasını şart koşar. Şantiyenin geri kalanı o gün vincin çevresine göre düzenlenir.

Bu yazı genel bilgi verir; montaj talimatı değildir. Cıvata torkları, karşı ağırlık sırası, serbest yükseklik, bağlantı aralıkları ve rüzgâr sınırları vincin üretici dokümanından alınır. Temel ve bina bağlantısı kararını yetkili mühendis verir, kurulumu üretici talimatını bilen eğitimli ekip yapar.

Kaynaklar

Sık sorulan sorular

Kule vinç kaç günde kurulur?

Süre vincin büyüklüğüne, kule yüksekliğine, sahaya girişe ve havaya göre değişir. Küçük bir vinç bir iki günde ayağa kalkabilir, büyük vinçlerde montaj daha uzun sürer. Temelin dökülmesi ve betonun dayanım kazanması bu sürenin dışındadır.

Kule vinç neyle kurulur?

Üstten dönen kule vinçler bir mobil vinçle kurulur. Mobil vincin tonajı, en ağır parçanın ağırlığına, o parçanın çıkacağı yüksekliğe ve vincin durabileceği yerin kuleye uzaklığına göre seçilir. Kendi kendine kurulan küçük vinçler yardımcı vinç istemez.

Kule vinç kendi kendini nasıl yükseltir?

Kuleyi saran tırmanma kafesi, döner üniteyi hidrolik silindirle yukarı iter. Açılan boşluğa vincin kendi kancasıyla getirilen yeni kule bölümü sürülür ve bağlanır. İşlem her bölüm için tekrarlanır.

Kule vinç temeli nasıl olur?

Üç yaygın çözüm vardır: betona gömülen ankraj ayakları, balast bloklarıyla ağırlaştırılan çelik şasi ve ray üzerinde yürüyen şasi. Hangisinin seçileceğine zemine, vincin yüksekliğine ve şantiyenin yerleşimine göre karar verilir.

Kule vinç binaya neden bağlanır?

Her vincin bağlantısız çıkabileceği bir serbest yükseklik vardır. Kule bu yüksekliği aşacaksa çelik kuşak ve bağlantı kollarıyla binanın taşıyıcı sistemine tutturulur. Bağlantı noktalarına gelen kuvvetleri üretici verir, binanın statik projecisi kontrol eder.

Kule vinç nasıl sökülür?

Vinç önce tırmanma kafesiyle kule bölümlerini eksilterek alçalır. Mobil vincin erişebileceği yüksekliğe inince karşı ağırlıklar, bom, karşı bom, döner ünite ve kalan kule bölümleri üreticinin verdiği sırayla indirilir.

Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Yayın sorumluluğu Gelişim Mimarı'na aittir.

Yazıları nasıl hazırlıyoruz: yayın ilkeleri

Bu yazı şu rehberlerin parçasıdır: Kule Vinç Nedir? Türleri, Parçaları ve Nasıl Kurulur?

PaylaşWhatsAppLinkedInX

İlgili yazılar

Teklif formu · 8 soru

Konuyu kendi filonuz üzerinden konuşalım

  • Talep takibinizdeki üç açık nokta
  • Teklife girecek kalemlerin önerisi
  • Görüşmenin ardından kalem kalem yazılı teklif
WhatsApp'tan yazın