İçeriğe geç

BlogVinç bilgisi5 dk okuma

Vinç Denge Ağırlığı Nedir? Kontrpuan Ne İşe Yarar?

Gelişim MimarıGüncelleme:

Bir şantiyede ayakları açılmış büyük mobil vincin arkasına, yanında duran tırın dorsesinden alınan çelik denge ağırlığı plakaları üst üste yerleştirilirken bir işçi güvenli mesafeden işaret veriyor.
Görsel: Yapay zekâ ile üretildi
İçindekiler

Vinç denge ağırlığı, vincin yükün karşı tarafına yerleştirilen ve yükün devirme etkisini dengeleyen ağırlık bloklarıdır. Kontrpuan, karşı ağırlık ya da balast da denir. Miktarı vincin kapasitesini doğrudan belirler: aynı vinç, tam denge ağırlığıyla kaldırdığı yükü yarım ağırlıkla kaldıramaz.

Şantiyeye gelen büyük bir vincin arkasından bir iki tır daha gelir. O tırlarda taşınan şey çoğu zaman denge ağırlığıdır. Vincin kendisi kadar önemlidir, çünkü o olmadan vinç kâğıt üzerindeki tonajına ulaşamaz.

Denge ağırlığı nasıl çalışır?

Vinç bir terazidir. Terazinin bir kefesinde bom, kanca ve yük durur. Diğer kefesinde vincin kendi gövdesi ve denge ağırlığı vardır. Terazinin dayanak noktası, devrilme eksenidir: ayaklı vinçte destek ayaklarının, paletli vinçte paletlerin kenarı.

Yük vinçten uzaklaştıkça devirme etkisi büyür. Bu etkiye moment denir ve ağırlık ile mesafenin çarpımıdır. Denge ağırlığı da aynı mantıkla çalışır: ne kadar ağırsa ve dönme merkezinden ne kadar gerideyse, o kadar büyük bir karşı moment üretir.

Wikipedia'nın vinç maddesi de vincin doğrudan arkasına asılan yüklerin en dengeli durumu oluşturduğunu, çünkü bu konumda vincin kendi ağırlığının büyük kısmının denge ağırlığı gibi çalıştığını belirtir. Vinçlerin denge mantığını vinç nedir yazısında daha geniş anlattık.

Denge ağırlığı vinçte nerede durur?

Yeri ve biçimi vincin türüne göre değişir.

Vinç türü Denge ağırlığının yeri Sahaya nasıl gelir?
Küçük mobil vinç Üst yapının arkasında, sabit Vinçle birlikte; sökülmez
Büyük mobil vinç Üst yapının arkasında, üst üste dizilen plakalar Ayrı tırlarla; vinç kendi bomuyla alır ve takar
Paletli vinç Üst yapının arkasında, bazen alt şasenin ortasında Ayrı tırlarla; montajın bir adımıdır
Çok büyük paletli vinç Arkadaki ek direğe asılı ya da tekerlekli arabada ek ağırlık Çok sayıda tırla; kurulumu ayrı planlanır
Kule vinç Karşı bomun ucunda ya da kulenin tabanında beton bloklar Kamyonla; montaj vinciyle yerleştirilir
Araç üstü vinç Ayrı ağırlık yoktur; dengeyi kamyon ve ayaklar sağlar Araçla birlikte

Kule vinçlerde düzen farklıdır. Wikipedia, kule vinçte karşı bomun çoğunlukla beton bloklardan oluşan bir denge ağırlığı taşıdığını, yükün ise ön bomda asılı durduğunu anlatır. Ayrıntısı kule vinç nedir yazısındadır.

En büyük vinçlerde denge ağırlığı başlı başına bir yapıdır. Wikipedia'nın halka vinç maddesine göre bu vinçlerin denge ağırlığı, standart konteyner ölçüsündeki açık çelik kasaların kum, moloz ya da hurda gibi yerinde bulunan ucuz malzemeyle doldurulmasıyla oluşturulur. Böylece binlerce tonluk ağırlık dünyanın öbür ucuna taşınmaz. Bu sınıfı büyük vinçlere ne denir yazısında anlattık.

Denge ağırlığı neden parça parça taşınır?

Nedeni yoldur. Mobil vinç karayolunda giden bir araçtır ve her araç gibi aks yükü ile toplam ağırlık sınırlarına tabidir. Bütün denge ağırlığı üzerindeyken vinç bu sınırları aşar. Çözüm, ağırlığı söküp ayrı taşımaktır.

Sahada akış şöyledir:

  1. Vinç, yol düzenindeki az ağırlıkla ya da ağırlıksız olarak sahaya gelir.
  2. Denge ağırlığı plakaları ayrı kamyon ya da tırlarla gelir.
  3. Vinç ayaklarını açar ve teraziye alınır.
  4. Vinç, plakaları kendi bomuyla tırdan alır ve şasinin üzerindeki yuvaya dizer.
  5. Üst yapı ağırlığın üzerine döner; hidrolik silindirler bloğu kaldırıp üst yapıya kilitler.
  6. Operatör, takılan ağırlık miktarını vinç bilgisayarına girer ya da sistem bunu kendisi algılar.

Paletli vinçlerde aynı iş montajın bir parçasıdır ve çoğu zaman yardımcı bir vinç gerekir. Ağır parçaların yolda nasıl taşındığını lowbed nedir yazısında bulabilirsiniz.

Plakalar belirli ağırlıklarda dökülür ve üzerlerinde ağırlıkları yazar. Böylece vinç, işin gerektirdiği kadar ağırlıkla kurulabilir. Hafif bir iş için bütün plakaları getirmek gereksiz nakliyedir.

Denge ağırlığı kapasiteyi nasıl değiştirir?

Üretici her denge ağırlığı miktarı için ayrı bir yük tablosu hazırlar. Tablonun başlığında o tablonun hangi ağırlıkla geçerli olduğu yazar. Kural basittir: sahada vinçte ne kadar ağırlık varsa o tablonun değerleri geçerlidir. Tabloların nasıl okunduğunu vinç yük diyagramı nasıl okunur yazısında adım adım anlattık.

Bilinmesi gereken üç nokta:

  • Etki her yarıçapta aynı değildir. Yakın yarıçapta kapasiteyi çoğu zaman bomun ve yapının dayanımı sınırlar; orada denge ağırlığını artırmak az şey değiştirir. Uzak yarıçapta sınır devrilmedir; denge ağırlığının farkı orada görülür.
  • Ağırlığın uzaklığı da önemlidir. Aynı ağırlık dönme merkezinden daha geriye alınırsa daha büyük karşı moment üretir. Bazı vinçlerde bu mesafe ayarlanabilir. Örneğin üretici Liebherr, LTM 1250-5.1 modelinin sayfasında denge ağırlığı yarıçapının değiştirilebildiğini anlatır: büyük yarıçap yüksek kapasite için, küçük yarıçap dar sahalar içindir.
  • Kiralama teklifini etkiler. Aynı vinç, tam ağırlıkla ve eksik ağırlıkla iki ayrı makine gibi davranır. Teklifte vincin hangi denge ağırlığıyla geleceği yazmalıdır.

Denge ağırlığıyla ilgili riskler

Denge ağırlığı vinci dengeler, ama kendi tehlikelerini de getirir.

  • Arkaya doğru denge. Kancada yük yokken ve bom dikken, ağırlık vinci arkaya doğru zorlar. Üretici bu yüzden izin verilen düzenleri sınırlar. Tabloda olmayan bir ağırlık düzeni kullanılmaz.
  • Dönüş alanı. Üst yapı dönerken denge ağırlığı da döner ve çoğu vinçte şasinin dışına taşar. Vinç ile duvar, araç ya da istif arasında kalan kişi ezilir. Dönüş alanı bariyerle kapatılır.
  • Takma ve sökme. Tonlarca ağırlıktaki plakalar kaldırılırken yapılan iş de bir kaldırma işidir. Plakaların altında ve arasında durulmaz.
  • Yanlış tablo. Vinçte eksik ağırlık varken tam ağırlık tablosuna bakmak, vincin devrilmesine giden yoldur. Bilgisayara yanlış ağırlık girmek de aynı sonucu doğurur.
  • Zemin. Denge ağırlığı arttıkça vincin toplam ağırlığı ve ayaklara binen yük artar. Ayak altı zemin buna göre hazırlanır; mantığını vinç destek ayakları ve zemin hazırlığı yazısında anlattık.

Sahada ve kiralamada nelere bakılır?

  • Teklifte denge ağırlığı miktarı ve nakliyesi ayrı kalem olarak yazıyor mu?
  • Ağırlığı getiren araçlar sahaya girebiliyor, vincin yanına yanaşabiliyor mu?
  • Vincin arkasında, ağırlığın döneceği alan boş mu?
  • Kullanılacak yük tablosu sahadaki ağırlıkla aynı mı?
  • Plakalar üreticinin o model için verdiği özgün parçalar mı? Başka modelin plakası ya da sonradan dökülmüş ağırlık kullanılmaz.

Nakliye ve kurulumun kira bedeline nasıl yansıdığını vinç kiralama fiyatları neye göre değişir yazısında, vinç büyüklüğünün nasıl seçildiğini vinç tonajı nasıl seçilir yazısında bulabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgi verir. Belirli bir vincin hangi denge ağırlığıyla, hangi düzende çalışacağı o vincin yük tablosuna ve üretici kılavuzuna bakılarak yetkili operatör ve kaldırma sorumlusu tarafından belirlenir.

Kaynaklar

Sık sorulan sorular

Vinç denge ağırlığı nedir?

Denge ağırlığı, vincin yükün karşı tarafına yerleştirilen çelik ya da beton bloklardır. Yükün ve bomun vinci öne doğru devirme etkisini karşılar. Kontrpuan, karşı ağırlık ve balast adlarıyla da anılır.

Denge ağırlığı neden ayrı taşınır?

Vinç bütün denge ağırlığıyla yola çıkarsa aks yükleri ve toplam ağırlık karayolu sınırlarını aşar. Bu yüzden ağırlık blokları sökülür, ayrı araçlarla taşınır ve sahada vince takılır.

Denge ağırlığı azalırsa vinç ne kadar kaldırır?

Daha az kaldırır. Ne kadar azalacağı vincin modeline, bom boyuna ve yarıçapa göre değişir. Kesin değer, o denge ağırlığı miktarı için üreticinin verdiği yük tablosundan okunur.

Fazla denge ağırlığı takmak sakıncalı mı?

Evet. Üreticinin izin verdiğinden fazla ya da yanlış düzende takılan ağırlık, vincin yüksüzken arkaya doğru dengesini bozabilir ve yapıyı zorlar. Yalnızca yük tablosunda tanımlı düzenler kullanılır.

Kontrpuan ile balast aynı şey mi?

Vinç sektöründe ikisi de denge ağırlığı anlamında kullanılır. Kontrpuan Fransızcadan, balast ise denizcilikten gelen bir sözcüktür. Bazı üreticiler alt şaseye konan ağırlığa merkez balast adını verir.

Kule vinçte denge ağırlığı nerededir?

Döner kule vinçlerde denge ağırlığı, bomun tersine uzanan karşı bomun ucunda durur ve çoğunlukla beton bloklardan oluşur. Bazı modellerde ağırlık kulenin tabanındadır.

Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Yayın sorumluluğu Gelişim Mimarı'na aittir.

Yazıları nasıl hazırlıyoruz: yayın ilkeleri

Bu yazı şu rehberlerin parçasıdır: Mobil Vinç Nedir, Nasıl Çalışır? Türleri ve Parçaları

PaylaşWhatsAppLinkedInX

İlgili yazılar

Teklif formu · 8 soru

Konuyu kendi filonuz üzerinden konuşalım

  • Talep takibinizdeki üç açık nokta
  • Teklife girecek kalemlerin önerisi
  • Görüşmenin ardından kalem kalem yazılı teklif
WhatsApp'tan yazın