İçeriğe geç

BlogVinç bilgisi6 dk okuma

Liman Vinçleri: Konteyner Vinci, RTG, RMG, MHC, Yüzer Vinç

Gelişim MimarıGüncelleme:

Liman Vinçleri: Konteyner Vinci, RTG, RMG, MHC, Yüzer Vinç
İçindekiler

Liman vinci, rıhtımda ya da liman sahasında çalışan ve yükü gemi, rıhtım, istif sahası ve kara taşıtı arasında aktaran bir kaldırma makinesidir. Tek bir makinenin adı değildir; birbirini tamamlayan bir ailenin adıdır. Rıhtım konteyner vinci gemiyi boşaltır, saha vinci konteyneri istifler, mobil liman vinci karışık yüke bakar, yüzer vinç karadan ulaşılamayan işi yapar.

Şantiyede görülen mobil ve kule vinçlerle aynı prensiple çalışırlar, ama işleri farklıdır. Şantiye vinci günde birkaç ağır parça kaldırır. Liman vinci aynı hareketi vardiya boyunca durmadan tekrarlar. Tasarımı belirleyen şey çevrim hızı ve dayanıklılıktır.

Liman vinçleri tek tabloda

Vinç Nerede durur Nasıl hareket eder Limandaki görevi
Rıhtım konteyner vinci (STS) Rıhtım kenarı Rıhtım rayında, gemi boyunca Konteyneri gemi ile rıhtım arasında aktarır
Lastik tekerlekli saha vinci (RTG) Konteyner sahası Lastik tekerlekle, bloklar arasında Konteyneri istifler, tıra yükler
Raylı saha vinci (RMG) Konteyner sahası, demiryolu terminali Saha rayında Sık istif yapar, vagon ve tır yükler
Mobil liman vinci (MHC) Rıhtım Lastikli şasiyle, rıhtım boyunca Genel yük, dökme yük, konteyner
Yüzer vinç Su üstü Duba ya da gemiyle Ağır yük, açıkta aktarma, deniz işleri

Rıhtım konteyner vinci (STS) ne iş yapar?

Rıhtım konteyner vinci, konteynerleri gemiden rıhtıma indirir ve rıhtımdan gemiye yükler. Wikipedia'nın konteyner vinci maddesi bu makineyi, konteyner terminallerinde gemileri yükleyip boşaltan büyük rıhtım portal vinci diye tanımlar. STS kısaltması İngilizce ship-to-shore, yani gemiden kıyıya sözünden gelir.

Yapısı bir portal vinçtir. Ayaklar rıhtıma paralel raylarda yürür, böylece vinç gemi boyunca ambardan ambara geçer. Üstteki uzun kiriş denize doğru geminin üzerine uzanır. Bu kirişin deniz tarafındaki bölümü mafsallıdır ve yukarı kaldırılabilir; gemi yanaşırken ve ayrılırken köprü üstüne çarpmasın diye kaldırılır.

Kiriş üzerinde bir araba gidip gelir. Arabanın altında konteyneri dört köşesinden kilitleyerek tutan çerçeve, yani spreader asılıdır. Operatör kabini arabayla birlikte hareket eder; operatör yüke yukarıdan bakar. Bir çevrim şöyle işler: araba geminin üstüne gider, spreader konteynere kilitlenir, konteyner kaldırılır, araba rıhtıma döner ve konteyner bekleyen araca bırakılır.

Vincin büyüklüğü gemiye göre seçilir. Kaç sıra konteynerin üzerinden uzanabildiği, hangi büyüklükte gemiye hizmet edebileceğini belirler.

Saha vinçleri: RTG ve RMG arasındaki fark nedir?

RTG lastik tekerleklerle yürür ve bloktan bloğa geçebilir; RMG raya bağlıdır ve sabit bir blokta çalışır. İkisi de konteyner sahasının portal vinçleridir: konteyner sıralarının ve bir araç şeridinin üzerinden ata biner gibi geçer, konteyneri üst üste istifler, sırası gelince tıra ya da vagona verir.

  • RTG (lastik tekerlekli portal vinç): Saha betonu üzerinde lastiklerle yürüyen, konteyner bloklarının üzerinden geçen saha vincidir.
  • RMG (raylı portal vinç): Sahaya döşenmiş raylarda yürüyen, aynı blokta daha geniş ve daha yüksek istif yapabilen saha vincidir.
Ölçüt RTG RMG
Yürüyüş Lastik tekerlek Ray
Esneklik Bloklar arasında yer değiştirir Kendi hattında kalır
Enerji Dizel jeneratör, kablo ya da batarya Elektrik
Altyapı Taşıyıcı saha betonu Ray temeli
Otomasyon Daha zor Daha kolay
Öne çıktığı yer Düzeni değişen sahalar Yoğun istif, demiryolu aktarması

Wikipedia'nın RTG maddesi bu vinçleri, konteynerleri yere koymak ve istiflemek için kullanılan tekerlekli hareketli portal vinçler olarak anlatır ve çoğunun dizel jeneratörle çalıştığını belirtir. Konecranes'in RMG sayfasında raylı vinçlerin konteyner sahalarında ve iç bölgelerdeki demiryolu aktarma terminallerinde çalıştığı, sık istif ve ray boyunca hızlı yürüyüş sağladığı yazar.

Yoğun bir saatte RTG başka bir bloğa kaydırılıp oradaki sıkışıklığa yardım edebilir. RMG bunu yapamaz, ama ray üzerindeki konumu her zaman bellidir; bu da uzaktan ve otomatik işletmeyi kolaylaştırır. Portal vinçlerin genel yapısı portal vinç nedir yazısında anlatılıyor.

Mobil liman vinci (MHC) ne iş yapar?

Mobil liman vinci, lastikli şasisiyle rıhtım boyunca yer değiştiren ve döner bomuyla gemiye uzanan çok amaçlı liman vincidir. Çalışırken ayaklarını açar. Kule üzerinde yüksekte duran kabin, operatörün gemi ambarını görmesini sağlar.

Üstünlüğü esnekliğidir. Bomun ucuna kanca takılırsa proje yükü ve genel yük kaldırır. Kepçe takılırsa kömür, cevher, tahıl gibi dökme yükü boşaltır. Spreader takılırsa konteyner elleçler. Liebherr'in mobil liman vinci sayfasında aynı vincin lastikli şasinin yanında portal ve duba üstü gibi taşıyıcılarla da sunulduğu görülür.

Karışık yük elleçleyen ve her gemiye ayrı düzen kurması gereken limanlarda mobil liman vinci tercih edilir. Yalnızca konteyner gemisi kabul eden büyük terminallerde ise rıhtımın asıl makinesi STS'dir.

Şantiyedeki mobil vinçle adı benzer, işi farklıdır. Mobil liman vinci karayoluna çıkmaz, limanın içinde kalır ve sürekli çevrim yapacak biçimde üretilir.

Yüzer vinç nedir, limanda ne iş yapar?

Yüzer vinç, bir duba ya da gemi üzerine kurulmuş vinçtir ve karadaki vincin ulaşamadığı yerde çalışır. Limanda üç iş için çağrılır: rıhtım vinçlerinin kaldıramayacağı kadar ağır tek parça yükler, açıkta demirli gemiden mavnaya aktarma ve liman inşaatı.

Yüzer vinçlerin bir bölümünde vinç gövdenin üzerinde döner. Bir bölümünde dönmez. Wikipedia'nın ilgili maddesine göre makas bacaklı yüzer vinç, vincini gövdesinden bağımsız döndüremeyen yüzer vinçtir; yükü yönlendirmek için teknenin kendisi döndürülür. Aynı madde bu vinçlerin gemi kurtarmada, gemi inşasında, büyük yüklerin gemiye yüklenmesinde ve köprü yapımında kullanıldığını yazar.

Yüzer vinçte denge ayrı bir hesaptır. Yük kalktıkça tekne yana yatar; dalga ve akıntı da işe karışır. Kaldırma, teknenin denge hesabıyla birlikte planlanır.

Limanda vinç olmayan elleçleme makineleri hangileridir?

Limanda konteyner taşıyan her makine vinç değildir. Karıştırılan üç makine şunlardır:

  • Konteyner istifleyici (reach stacker): Teleskopik koluyla konteyneri önden tutup istifleyen lastikli araçtır.
  • Boş konteyner forklifti: Boş konteynerleri yüksek istifleyen direkli araçtır. Genel mantığı forklift ile aynıdır.
  • Terminal çekicisi: Konteyneri rıhtım ile saha arasında taşıyan römorklu araçtır.

Gemilerin bir bölümünde kendi vinçleri de bulunur. Rıhtım vinci olmayan küçük limanlarda yük geminin kendi vinciyle indirilir.

Bir konteyner limanda hangi vinçlerden geçer?

Gemiyle gelen bir konteyner limanda sırayla üç makineye uğrar:

  1. Rıhtım konteyner vinci konteyneri gemiden alır ve rıhtımda bekleyen terminal çekicisine bırakır.
  2. Çekici konteyneri sahadaki bloğa götürür. RTG ya da RMG konteyneri araçtan alıp istife koyar.
  3. Alıcının tırı ya da tren geldiğinde saha vinci konteyneri istiften çıkarır ve araca yükler.

İhracatta sıra tersine işler. Rıhtımın hızı sahanın hızına bağlıdır. Saha vinci tıkanırsa çekiciler kuyruğa girer, rıhtım vinci bekler, gemi geç kalkar. Bu yüzden liman vinçleri tek tek değil, zincir olarak değerlendirilir.

Liman vinçlerinde güvenlik ve bakım

Liman açık ve rüzgârlı bir ortamdır. Yüksek vinçler ve geniş yüzeyli konteynerler rüzgârdan çok etkilenir. Her vincin çalışma için ve park hâli için ayrı rüzgâr sınırı vardır; sınır aşılınca iş durur, raylı vinçler ray kıskacı ve fırtına kilidiyle bağlanır. Konunun genel çerçevesi rüzgârda vinç çalışır mı yazısında.

Tuzlu hava çeliği ve elektrik donanımını yıpratır. Halat, fren, spreader kilitleri ve yürüyüş takımı sık aralıklarla kontrol edilir. Düzenin mantığı vinç bakımı ve periyodik kontrol yazısındakiyle aynıdır, sıklığı daha yüksektir.

Limanda ağır ve tek seferlik bir yük, örneğin bir trafo ya da türbin parçası indirilecekse iş standart çevrimin dışına çıkar ve yazılı kaldırma planı hazırlanır. Liman vinci yetmezse dışarıdan paletli vinç getirilir.

Liman dışındaki tesis vinçleri için gezer köprülü vinç, pergel vinç ve monoray vinç ve caraskal yazılarına, bütün türlerin karşılaştırması için vinç çeşitleri yazısına bakılabilir.

Kapasite, erişim ve rüzgâr sınırı için kesin değerler üreticinin teknik dokümanında yazar. Limandaki kaldırma kararları liman işletmesinin kurallarına ve yetkili mühendise bırakılmalıdır.

Kaynaklar

Sık sorulan sorular

Liman vinci nedir?

Liman vinci, limanda yükü gemi, rıhtım, istif sahası ve kara taşıtı arasında aktaran vinçlerin genel adıdır. Rıhtım konteyner vinci, saha vinçleri, mobil liman vinci ve yüzer vinç bu grubun başlıca üyeleridir.

Konteyner vinci nedir?

Konteyner vinci, konteyner terminalinin rıhtımında duran ve konteynerleri gemiye yükleyip gemiden boşaltan büyük portal vinçtir. Kısaltması STS'dir; gemiden kıyıya anlamına gelir.

STS, RTG ve RMG ne demek?

STS rıhtımda gemiyi yükleyip boşaltan konteyner vincidir. RTG lastik tekerlekli, RMG raylı saha vincidir. RTG ve RMG rıhtımda değil, konteynerlerin istiflendiği sahada çalışır.

Mobil liman vinci (MHC) ne işe yarar?

Mobil liman vinci, lastikli şasisiyle rıhtım boyunca yer değiştiren ve döner bomuyla gemiye uzanan vinçtir. Kanca, kepçe ya da konteyner tutucu takılarak genel yük, dökme yük ve konteyner elleçler.

Yüzer vinç nedir?

Yüzer vinç, bir duba ya da gemi üzerine kurulmuş vinçtir. Rıhtımı olmayan yerde gemiden yük aktarır, ağır parçaları gemiye yükler, kurtarma ve deniz yapısı işlerinde çalışır.

Liman vinçleri kiralanır mı?

Rıhtım ve saha vinçleri liman işletmesinin kalıcı donanımıdır, kiralık vinç piyasasında yer almaz. Limanda geçici bir ağır kaldırma gerektiğinde dışarıdan mobil ya da paletli vinç getirilir.

Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Yayın sorumluluğu Gelişim Mimarı'na aittir.

Yazıları nasıl hazırlıyoruz: yayın ilkeleri

Bu yazı şu rehberlerin parçasıdır: Vinç Çeşitleri: Kaç Çeşit Vinç Vardır, Hangisi Nerede?

PaylaşWhatsAppLinkedInX

İlgili yazılar

Teklif formu · 8 soru

Konuyu kendi filonuz üzerinden konuşalım

  • Talep takibinizdeki üç açık nokta
  • Teklife girecek kalemlerin önerisi
  • Görüşmenin ardından kalem kalem yazılı teklif
WhatsApp'tan yazın