İçeriğe geç

BlogCRM ve ERP5 dk okuma

CRM Nedir? Ne İşe Yarar, Kimler İçin Gerekli?

Gelişim MimarıGüncelleme:

Vinç parkının kenarındaki saha ofisinde, bir eliyle telefonda konuşan işletme sahibi diğer eliyle masadaki tablette yeni gelen kiralama talebini kaydediyor; pencereden park halindeki mobil vinçler görünüyor.
Görsel: Yapay zekâ ile üretildi
İçindekiler

CRM (Customer Relationship Management, müşteri ilişkileri yönetimi), bir işletmenin müşterileriyle ve müşteri adaylarıyla kurduğu her teması tek bir yerde kaydetmesini, takip etmesini ve bu kayıtlardan sonuç çıkarmasını sağlayan yöntemdir. Aynı kelime bu yöntemi uygulayan yazılım için de kullanılır. Gartner'ın tanımı da CRM'i yalnızca bir yazılım olarak değil, müşteri etrafında kurulan bir iş stratejisi olarak ele alır.

Kısacası CRM şu soruya cevap verir: "Kim, ne istedi, ona ne söyledik, sıradaki adım ne ve o adım kimde?"

CRM tam olarak ne yapar?

Bir CRM'in yaptığı iş dört başlıkta toplanır:

  • Kaydeder: Arayan, form dolduran, mesaj atan herkes bir kayıt olur. İsim, firma, telefon, ne istediği ve nereden geldiği yazılır.
  • Sıraya koyar: Her talebin bir aşaması vardır. Yeni geldi, arandı, teklif verildi, kazanıldı ya da kaybedildi.
  • Hatırlatır: "Perşembe tekrar ara" notu bir görev olur ve günü geldiğinde ilgili kişinin önüne düşer.
  • Gösterir: Kaç talep geldi, kaçına teklif verildi, kaçı işe döndü, işler en çok hangi kaynaktan geliyor; bunlar tahminle değil kayıtla görülür.

Bir vinç kiralama firmasından örnek verelim. Sabah bir şantiye şefi arıyor, çatı makası montajı için mobil vinç soruyor. Telefonu açan kişi saha keşfi sözü veriyor, sonra operatör sorunuyla uğraşırken konu aklından çıkıyor. İki gün sonra müşteri işi başka firmaya vermiş oluyor. CRM'in önlediği şey tam olarak budur: talep bir kayda, verilen söz bir göreve dönüşür.

CRM'de sık geçen terimler ne anlama gelir?

Terim Anlamı Kiralama firmasındaki karşılığı
Lead (müşteri adayı) İlgi göstermiş ama henüz müşteri olmamış kişi "Yarın için sepetli platform var mı?" diye arayan kişi
Fırsat Üzerinde çalışılan somut satış ihtimali Kule vinç için teklif bekleyen müteahhit
Satış hunisi (pipeline) Taleplerin aşama aşama izlendiği görünüm Yeni talep, keşif, teklif, onay, iş
Aktivite Müşteriyle yapılan her temas Arama, saha keşfi, WhatsApp'tan gönderilen teklif
Kaynak Talebin nereden geldiği Google reklamı, tavsiye, eski müşteri, web formu
Kayıp nedeni Kazanılamayan işin gerekçesi Fiyat, makine müsait değildi, geç dönüldü

Bu tablodaki son satır çoğu işletmenin atladığı yerdir. Kaybedilen işlerin nedeni yazılmazsa, firma fiyat yüzünden mi yoksa geç dönüş yüzünden mi iş kaçırdığını hiçbir zaman öğrenemez.

CRM kimler için gerekli, ne zaman gerekir?

Her işletmenin ilk gününden CRM'e ihtiyacı yoktur. Talepler az ve tek kişinin aklında rahatça duruyorsa bir defter de iş görür. İhtiyaç şu işaretlerle kendini belli eder:

  • Müşteri "geçen hafta aramıştım" diyor ve kimse hatırlamıyor.
  • Aynı müşteriyi iki farklı kişi arıyor ya da hiç kimse aramıyor.
  • Verilen tekliflerin akıbeti bilinmiyor.
  • Reklama para harcanıyor ama hangi reklamın iş getirdiği söylenemiyor.
  • Bir çalışan ayrıldığında müşteri bilgisi de onunla gidiyor.
  • İşletme sahibi izne çıkamıyor, çünkü her şey onun telefonunda.

Bu işaretlerden birkaçı varsa sorun artık çaba eksikliği değil, düzen eksikliğidir. İşler operasyon tarafında da karışıyorsa, yani makine planı, operatör ataması ve faturalama da kayıtsız yürüyorsa, konu CRM'in ötesine geçer; o noktada ERP'nin ne olduğuna da bakmak gerekir.

CRM türleri nelerdir?

Kaynaklarda CRM genellikle üç amaca göre ayrılır. Operasyonel CRM günlük satış ve takip işini yürütür. Analitik CRM biriken veriden rapor çıkarır. İşbirlikçi CRM ise satış, saha ve muhasebe gibi birimlerin aynı müşteri kaydını görmesini sağlar. Küçük ve orta ölçekli işletmede bu ayrımın pratik bir önemi yoktur; tek bir sistem üçünü de belli ölçüde yapar. Asıl karar şudur: hazır bir CRM mi kullanılacak, yoksa işletmenin işleyişine göre özelleştirilmiş bir sistem mi?

Hazır yazılımlar hızlı başlar ama genel satış süreçlerine göre tasarlanmıştır. Kiralama işinde ise bir talebin içinde makine tipi, tonaj, iş süresi, saha adresi ve operatör bilgisi gibi alanlar bulunur. Bu alanlar sistemde yoksa ekip onları yine deftere ya da WhatsApp'a yazar ve CRM boş kalır. Kiralama işine özgü kurulumun ayrıntısı vinç kiralama firması için CRM yazısında anlatılıyor.

CRM kurulumuna nasıl başlanır?

Yazılım seçmeden önce kâğıt üzerinde şu adımlar tamamlanmalıdır:

  1. Talep kanallarını yazın. Talepler nereden geliyor? Telefon, WhatsApp, web formu, e-posta, sahadan gelen tavsiye.
  2. Aşamaları tanımlayın. Bir talep ilk temastan işin bitmesine kadar hangi duraklardan geçiyor? Beş altı aşama yeterlidir.
  3. Zorunlu alanları belirleyin. Bir talebi anlamak için bilinmesi gereken en az bilgi nedir? Alan sayısı arttıkça kayıt girme isteği azalır.
  4. Sorumluyu atayın. Her talebin tek bir sahibi olmalıdır. "Herkes bakar" demek, kimsenin bakmaması anlamına gelir.
  5. Kuralı koyun. Örneğin: kayda girmeyen talep için teklif hazırlanmaz.
  6. Sonra aracı seçin. Araç, bu düzeni en az zahmetle yürüten araçtır.

Müşteri bilgisi kaydetmek kişisel veri işlemek anlamına gelir. Hangi bilginin hangi amaçla tutulacağı ve müşteriye nasıl bilgi verileceği konusunda Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun yayınlarına bakmak ve bir hukukçudan görüş almak doğru olur; bu yazı hukuki tavsiye yerine geçmez.

CRM seçerken nelere bakılmalı?

Piyasada çok sayıda CRM yazılımı vardır ve çoğu temel işleri benzer biçimde yapar. Farkı yaratan, işletmenin günlük işleyişine ne kadar uyduğudur. Karar verirken şu sorular sorulabilir:

  • Talep kartına kendi işimize özgü alanlar eklenebiliyor mu?
  • Telefondan rahat kullanılıyor mu? Sahada geçen bir günde kayıt girilebiliyor mu?
  • Web formu, telefon ve mesajlaşma kanallarıyla bağlanabiliyor mu?
  • Hatırlatma ve görev atama var mı?
  • Veriler dışa aktarılabiliyor mu? Sistemi bıraktığımızda müşteri listemiz bizde kalıyor mu?
  • Kullanıcı sayısı arttığında maliyet nasıl değişiyor?
  • Operasyon ve faturalama tarafıyla bağlantı kurulabiliyor mu?

Özellik listesi uzun olan yazılım her zaman doğru seçim değildir. Ekibin her gün açıp kullanacağı sade bir sistem, kimsenin girmediği kapsamlı bir sistemden daha değerlidir.

CRM kullanırken en sık yapılan hatalar hangileri?

Yazılımı satın alıp düzeni kurmamak. CRM kendi başına satış yapmaz. Aşamalar ve kurallar tanımlı değilse içi boş bir rehbere dönüşür.

Her şeyi kaydetmeye çalışmak. Otuz alanlı bir talep formu kimse tarafından doldurulmaz. Az alanla başlayıp ihtiyaç oldukça eklemek daha sağlıklıdır.

Yöneticinin sistemi kullanmaması. İşletme sahibi bilgiyi hâlâ telefonla soruyorsa ekip de kayda girmeyi bırakır. Toplantıda konuşulan şey CRM ekranı olmalıdır.

Kaynak bilgisini atlamak. "Bizi nereden buldunuz?" sorusu sorulup yazılmazsa reklam bütçesi körlemesine harcanır.

Kaybedilen işleri silmek. Kaybedilen talep de veridir. Nedeniyle birlikte kayıtta kalmalıdır.

Eski müşteriyi unutmak. CRM yalnızca yeni talep için değildir. Geçen yıl kule vinç kiralayan müteahhidin yeni projesi başladığında aranabilmesi için de vardır.

CRM olmadan ne kaybedilir?

Kayıp çoğu zaman görünmez, çünkü ölçülmeyen şey fark edilmez. Dönülmeyen bir arama, takip edilmeyen bir teklif ya da ayrılan çalışanla birlikte giden müşteri listesi bilançoda bir satır olarak görünmez. Ama reklama harcanan paranın karşılığı ancak gelen talep işe döndüğünde alınır. Bu yüzden görünürlük çalışması ile talep takibi birlikte düşünülmelidir: önce talebin kaybolmadığından emin olunur, sonra talep artırılır. Görünürlük tarafı için müşteriler neden sizi tanımıyor yazısına bakabilirsiniz.

CRM'in değeri ekranların güzelliğinde değil, şu basit sonuçtadır: hiçbir talep sahipsiz kalmaz ve işletme, kişilerin hafızasına bağımlı olmaktan çıkar. Talep ve teklif takibinin bir kiralama firmasında nasıl kurulduğunu görmek için talep ve satış sistemi sayfasına bakabilirsiniz.

Kaynaklar

Sık sorulan sorular

CRM açılımı nedir?

CRM, İngilizce Customer Relationship Management ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede müşteri ilişkileri yönetimi olarak kullanılır.

CRM ile ERP arasındaki fark nedir?

CRM satış öncesini ve müşteri ilişkisini yönetir: talep, teklif, takip. ERP ise satış sonrasındaki işleyişi yönetir: stok, iş emri, fatura, muhasebe. Biri müşteriye, diğeri operasyona bakar.

Küçük işletmeye CRM gerekir mi?

Talepler tek kişinin hafızasında rahatça duruyorsa şart değildir. Aynı anda takip edilen talep sayısı arttığında ya da talebi karşılayan kişi sayısı birden fazla olduğunda gerekli hale gelir.

Excel CRM yerine kullanılabilir mi?

Başlangıç için kullanılabilir. Ancak Excel hatırlatma yapmaz, aynı anda birden çok kişinin güncellemesi zordur ve telefonla, formla, WhatsApp'la kendiliğinden bağlanmaz.

CRM kurmak ne kadar sürer?

Süre işletmenin büyüklüğüne ve veri taşınıp taşınmayacağına göre değişir. Yazılımın açılması kısa sürer; asıl zaman, satış aşamalarının tanımlanmasına ve ekibin kayıt girmeye alışmasına gider.

Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Yayın sorumluluğu Gelişim Mimarı'na aittir.

Yazıları nasıl hazırlıyoruz: yayın ilkeleri

PaylaşWhatsAppLinkedInX

İlgili yazılar

Teklif formu · 8 soru

Konuyu kendi filonuz üzerinden konuşalım

  • Talep takibinizdeki üç açık nokta
  • Teklife girecek kalemlerin önerisi
  • Görüşmenin ardından kalem kalem yazılı teklif
WhatsApp'tan yazın