# Vinç Çeşitleri: Kaç Çeşit Vinç Vardır, Hangisi Nerede?

> Vinçler iki ana gruba ayrılır: sahadan sahaya giden hareketli vinçler ve bir yere kurulup orada çalışan sabit vinçler. Mobil, paletli ve araç üstü vinçler ilk gruba; kule, köprülü ve portal vinçler ikinci gruba girer. Hangi vincin seçileceğini yükün ağırlığı, yüksekliği, işin süresi ve sahanın durumu belirler.

- Kaynak: https://gelisimmimari.com/blog/vinc-cesitleri
- Yayıncı: Gelişim Mimarı (vinç ve iş makinesi kiralama firmalarına CRM, ERP, teklif ve ödeme sistemi, web sitesi ve reklam yönetimi)
- Dil: Türkçe
- Kategori: Vinç bilgisi
- Yayın tarihi: 2026-10-03
- Son güncelleme: 2026-11-17

## Kısa cevap

- Vinçler hareketli ve sabit olmak üzere iki ana grupta toplanır.
- Kısa süreli işlerde mobil vinç, uzun süreli yüksek yapı işlerinde kule vinç öne çıkar.
- Paletli vinç ağır yük ve uzun süreli saha işi için, köprülü vinç kapalı alan için uygundur.
- Tür seçimi tonajdan önce gelir; yanlış türde doğru tonaj işi çözmez.

Vinç çeşitleri iki ana grupta toplanır: sahadan sahaya giden hareketli vinçler ve bir yere kurulup orada çalışan sabit vinçler. Mobil, paletli ve araç üstü vinçler ilk gruba; kule, köprülü ve portal vinçler ikinci gruba girer. "Kaç çeşit vinç vardır?" sorusunun tek bir sayıyla cevabı yoktur, çünkü her türün alt tipleri bulunur ve üreticiler sınıflandırmayı farklı yapar. [Wikipedia'nın vinç maddesi](https://en.wikipedia.org/wiki/Crane_%28machine%29) de türleri hareketli ve sabit başlıkları altında toplar.

Aşağıda sahada en sık karşılaşılan türler, ne işe yaradıkları ve hangi durumda hangisinin seçildiği yer alıyor. Vincin ne olduğunu ve çalışma mantığını önce okumak isterseniz [vinç nedir](/blog/vinc-nedir) yazısından başlayabilirsiniz.

## Vinç çeşitleri tek tabloda

| Vinç türü | Nasıl hareket eder | Tipik iş | Güçlü yanı | Zayıf yanı |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Mobil vinç | Lastikli, yolda kendi gider | Günlük kaldırma, montaj | Hızlı kurulum | Ayak açacak yer ister |
| Paletli vinç | Palet üzerinde yürür | Ağır montaj, enerji, köprü | Yüksek kapasite, yükle yürüme | Nakliyesi ve montajı uzun |
| Kule vinç | Sabit, kendi ekseninde döner | Yüksek yapı inşaatı | Yükseklik, dar alanda çalışma | Kurulum ve söküm maliyeti |
| Araç üstü vinç | Kamyonla birlikte | Yükleme, taşıma, indirme | Tek araçla taşıma ve kaldırma | Sınırlı kapasite ve erişim |
| Gezer köprülü vinç (tavan vinci) | Tavan raylarında | Fabrika, atölye | Sürekli ve hassas çalışma | Yalnızca kurulduğu holde çalışır |
| Portal vinç | Yerdeki raylarda ya da lastikte | Liman, stok sahası | Geniş alanı tarar | Altyapı ister |
| Pergel vinç | Kolona ya da duvara bağlı kolu döner | Tezgâh başı, yükleme noktası | Az yer tutar, tek istasyonu besler | Yalnızca kolun süpürdüğü alanda çalışır |
| Monoray vinç ve caraskal | Tek bir kiriş boyunca | Bakım atölyesi, üretim hattı | Basit ve ucuz kurulum | Hattın dışına çıkamaz |
| Yüzer vinç | Duba ya da gemi üzerinde | Liman, deniz yapıları | Karadan ulaşılamayan yer | Deniz ve hava koşuluna bağlı |

## Tüm vinç türleri: tek cümlelik tanımlar

- **[Mobil vinç](/blog/mobil-vinc-nedir):** Mobil vinç, lastikli bir taşıyıcı üzerinde yoldan sahaya gelen, ayaklarını açıp çoğunlukla teleskopik bomuyla kısa sürede kaldırmaya başlayan vinçtir.
- **[Arazi tipi vinç](/blog/arazi-tipi-vinc-nedir):** Arazi tipi vinç, kısa şasisi ve büyük lastikleriyle bozuk şantiye zemininde çalışmak için yapılmış, sahalar arasında treylerle taşınan teleskopik bomlu mobil vinçtir.
- **[Paletli vinç](/blog/paletli-vinc-nedir):** Paletli vinç, çelik paletler üzerinde duran ve yürüyen, ayak açmadan çalışan, çoğunlukla kafes bomlu ağır kaldırma vincidir.
- **[Kule vinç](/blog/kule-vinc-nedir):** Kule vinç, şantiyeye kurulan dikey bir kule ile tepesinde dönen bomdan oluşan ve yüksek yapılarda malzemeyi katlara dağıtan vinçtir.
- **[Araç üstü vinç (hiyap)](/blog/hiyap-vinc-nedir):** Araç üstü vinç, kamyon şasisine bağlı eklemli ya da teleskopik bomuyla yükü aracın kendi kasasına yükleyip indiren hidrolik vinçtir.
- **[Gezer köprülü vinç (tavan vinci)](/blog/gezer-kopru-vinc-nedir):** Gezer köprülü vinç, bir holün iki yanındaki yüksek raylarda yürüyen köprü kirişi ve üzerindeki kaldırma arabasıyla holün her noktasına yük taşıyan fabrika vincidir.
- **[Portal vinç](/blog/portal-vinc-nedir):** Portal vinç, köprü kirişi yerdeki raylarda ya da lastik tekerlekte yürüyen ayaklara oturan ve binaya ihtiyaç duymadan açık sahada çalışan vinçtir.
- **[Pergel vinç](/blog/pergel-vinc-nedir):** Pergel vinç, sabit bir kolona ya da duvara bağlı yatay kolu ekseni çevresinde dönen ve tezgâh başı gibi dar bir alana hizmet eden vinçtir.
- **[Monoray vinç ve caraskal](/blog/monoray-vinc-ve-caraskal-nedir):** Monoray vinç, tavana asılı tek bir kiriş boyunca yürüyen kaldırma grubudur; caraskal ise yükü zincir ya da halatla kaldıran, elle ya da elektrikle çalışan kaldırma grubunun adıdır.
- **[Liman ve konteyner vinçleri](/blog/liman-vincleri-ve-konteyner-vincleri):** Liman vinçleri, konteyneri gemiden indiren rıhtım konteyner vinci (STS), sahada istifleyen RTG ve RMG vinçleri ile karışık yüke bakan mobil liman vincinden oluşan vinç ailesidir.
- **[Yüzer vinç](/blog/liman-vincleri-ve-konteyner-vincleri):** Yüzer vinç, bir duba ya da gemi üzerine kurulmuş, liman inşaatı, ağır yük aktarma ve kurtarma gibi karadan ulaşılamayan işlerde çalışan vinçtir.
- **[Teleskopik yükleyici (telehandler)](/blog/telehandler-nedir):** Teleskopik yükleyici, öne uzayan bomunun ucundaki çatalla yükü yükseğe ve ileriye taşıyan lastikli iş makinesidir; bomu yüzünden vinçle karıştırılır ama vinç değildir.

## Mobil vinçler

Mobil vinç, lastik tekerlekli bir taşıyıcı üzerinde yola çıkabilen, sahaya geldiğinde ayaklarını açıp kısa sürede çalışmaya başlayan vinçtir. Bomu çoğunlukla teleskopiktir; iç içe geçen bölümler hidrolik olarak uzar. Alt tipleri şunlardır:

- **Arazi tipi çok akslı vinçler:** Hem karayolunda hem bozuk zeminde gidebilir. Orta ve büyük tonajların çoğu bu tiptedir.
- **Kamyon şasili vinçler:** Standart kamyon şasisine oturtulmuştur, yolda rahattır.
- **Arazi vinçleri:** Dört büyük lastikli, kısa gövdeli makinelerdir. Şantiye içinde kalır, sahalar arasında treylerle taşınır.
- **Şehir tipi kompakt vinçler:** Dar sokak ve kapalı alan için kısa gövdeli üretilir.

Çalışma mantığını ve parçalarını [mobil vinç nedir](/blog/mobil-vinc-nedir) yazısında ayrıntılı anlattık.

## Paletli vinçler

Paletli vinç, lastik yerine palet üzerinde duran, çoğunlukla kafes bomlu vinçtir. Ayak açmaz; geniş palet tabanı dengeyi sağlar. Sahaya parçalar hâlinde gelir ve orada monte edilir. Ağır yükü kancada taşırken yürüyebilmesi onu rüzgâr türbini, köprü kirişi ve rafineri montajı gibi işlerde ilk tercih yapar. Ayrıntısı [paletli vinç nedir](/blog/paletli-vinc-nedir) yazısındadır.

## Kule vinçler

Kule vinç, dikey bir kule ve onun tepesinde dönen yatay ya da eğimli bir bomdan oluşur. Yüksek yapı inşaatlarının simgesidir. Aylarca aynı yerde kalır, şantiyenin her köşesine malzeme dağıtır. Üstten dönmeli, bomu yatıp kalkan ve kendi kendine kurulan tipleri vardır. Hangisinin ne zaman seçildiğini [kule vinç nedir](/blog/kule-vinc-nedir) yazısında bulabilirsiniz.

## Araç üstü vinçler (hiyap)

Kamyon kasasının önüne ya da arkasına monte edilen, eklemli bomu katlanıp açılan vinçlerdir. Sektörde "hiyap" diye anılır; bu ad aslında bir markadan gelir. En büyük faydası tek araçla üç işi yapmasıdır: yükü kendisi yükler, taşır, varış yerinde indirir. İnşaat malzemesi, makine, konteyner, tekne ve prefabrik eleman taşımada çok kullanılır. Erişimi ve kapasitesi mobil vince göre sınırlıdır; bom uzadıkça kaldırabildiği yük hızla düşer.

## Köprülü ve portal vinçler

Gezer köprülü vinç, bir fabrika holünün iki duvarındaki raylar üzerinde yürüyen kirişten ve bu kiriş üzerinde gidip gelen kaldırma arabasından oluşur. Halk arasında tavan vinci ya da köprülü vinç denir. Holün her noktasına ulaşır, yerde alan kaplamaz. Çelik servis merkezleri, döküm atölyeleri ve bakım hangarları tipik kullanım yerleridir. Tek kirişli, çift kirişli ve asma tiplerini [gezer köprülü vinç](/blog/gezer-kopru-vinc-nedir) yazısında anlattık.

Portal vinç aynı fikrin ayaklı hâlidir. Kiriş duvara değil, yerdeki raylarda ya da lastikler üzerinde yürüyen ayaklara oturur. Prefabrik beton sahaları, açık stok sahaları ve tersaneler portal vinç kullanır; ayrıntısı [portal vinç nedir](/blog/portal-vinc-nedir) yazısındadır. Limanlardaki konteyner vinçleri de portal yapıdadır ve [liman vinçleri ve konteyner vinçleri](/blog/liman-vincleri-ve-konteyner-vincleri) yazısında ayrıca ele alındı.

Aynı ailenin iki küçük üyesi daha vardır. [Pergel vinç](/blog/pergel-vinc-nedir) bir kolona ya da duvara bağlı döner koluyla tek bir tezgâhın başında çalışır. [Monoray vinç ve caraskal](/blog/monoray-vinc-ve-caraskal-nedir) ise tavandaki tek bir kiriş boyunca yük taşır.

Bu türler kiralanmaz, satın alınıp tesise kurulur. Bu yüzden kiralama piyasasında adları pek geçmez, ama Türkiye'deki kaldırma işlerinin büyük bölümünü sessizce onlar yapar.

## Yüzer vinçler ve özel tipler

Yüzer vinç, bir duba ya da gemi üzerine kurulmuş vinçtir. Liman inşaatı, batık çıkarma, köprü ayağı ve açık deniz yapılarında kullanılır. Bunların dışında demiryolu vinçleri, mini örümcek vinçler, teleskopik paletli vinçler ve çok ağır yükler için halka raylı dev vinçler gibi özel tipler de vardır. Dev vinçleri [büyük vinçlere ne denir](/blog/buyuk-vinclere-ne-denir) yazısında ayrıca anlattık.

## Hangi vinç türü hangi işe uygun?

Tür seçerken tonajdan önce şu sorulara bakılır:

- **İş ne kadar sürecek?** Birkaç saat ya da birkaç gün sürecekse mobil vinç. Aylar sürecekse kule ya da paletli vinç.
- **Yük ne kadar ağır ve ne kadar uzakta?** Çok ağır yük ve uzun erişim paletli vinci işaret eder.
- **Saha ne kadar dar?** Ayak açacak yer yoksa kule vinç, kompakt şehir vinci ya da örümcek vinç düşünülür.
- **Yük taşınacak mı?** Yük başka bir adrese gidecekse araç üstü vinç tek seferde çözer.
- **İş tekrar ediyor mu?** Her gün aynı holde kaldırma yapılıyorsa kiralamak yerine köprülü vinç kurmak mantıklıdır.

Örnek: Dört katlı bir binanın çatısına güneş paneli paletleri çıkarılacak. İş yarım gün sürer, yük hafiftir, bina yola yakındır. Burada araç üstü vinç ya da küçük bir mobil vinç yeter. Aynı panel işi otuz katlı bir kulede yapılacaksa hesap tamamen değişir; yükseklik ve yarıçap büyük bir mobil vinci ya da sahadaki kule vinci gerektirir.

## Sık yapılan hatalar

- **Türü tonajla karıştırmak.** "Yüz tonluk vinç lazım" demek yeterli değildir. Aynı tonajda mobil ve paletli vincin yapabildikleri çok farklıdır.
- **Araç üstü vinci mobil vinç yerine kullanmak.** Uzun bomda kapasitesi beklenenden çok düşüktür. Yük tablosuna bakmadan iş alınmaz.
- **Sepetli aracı yük kaldırmak için kullanmak.** Personel platformu yük vinci değildir; kuralları ayrıdır.
- **Kurulum süresini hesaba katmamak.** Paletli ve kule vinçte montaj, söküm ve nakliye günler alabilir ve maliyetin önemli bir kalemidir.

Hangi tonajın gerektiğini hesaplamak için [vinç tonajı nasıl seçilir](/blog/vinc-tonaji-nasil-secilir) yazısına, kiralama öncesi sorulacak sorular için [vinç kiralamadan önce bilinmesi gerekenler](/blog/vinc-kiralamadan-once-bilinmesi-gerekenler) kontrol listesine bakabilirsiniz. Kesin makine seçimi her zaman üreticinin yük tablosu ve yetkili bir kaldırma sorumlusuyla yapılmalıdır.

## Sık sorulan sorular

### Kaç çeşit vinç vardır?

Kesin ve herkesçe kabul edilen tek bir sayı yoktur. Uygulamada en sık karşılaşılan türler mobil, paletli, kule, köprülü, portal, araç üstü ve yüzer vinçlerdir. Her birinin alt tipleri vardır.

### Mobil vinç ile kule vinç arasındaki fark nedir?

Mobil vinç kendi tekerlekleriyle sahaya gelir, kısa sürede kurulur ve işi bitince gider. Kule vinç sahaya monte edilir ve inşaat boyunca aynı yerde çalışır.

### Hiyap vinç nedir?

Hiyap, kamyon üzerine monte edilen eklemli bomlu yükleme vinçlerine sektörde verilen yaygın addır. Aslında bir marka adından gelir. Aracın kendi yükünü yükleyip indirmesini sağlar.

### En çok kiralanan vinç türü hangisidir?

Günlük ve saatlik işlerde en sık kiralanan türler mobil vinçler ve araç üstü vinçlerdir. Bu, sahadaki gözleme dayalı genel bir bilgidir; bölgeye ve iş türüne göre değişir.

### Fabrika içinde hangi vinç kullanılır?

Kapalı alanlarda çoğunlukla tavandaki raylar üzerinde hareket eden köprülü vinçler kullanılır. Açık stok sahalarında ayaklı portal vinçler tercih edilir.

### Sepetli vinç bir vinç türü müdür?

Sepetli araçlar yük değil insan yükseltir; teknik olarak personel yükseltme platformudur. Halk arasında sepetli vinç denir, ama yük kaldırma vinçlerinden ayrı kurallara tabidir.

### Pergel vinç nedir?

Pergel vinç, bir kolona ya da duvara bağlı yatay kolu ekseni çevresinde dönen vinçtir. Tezgâh başı ve yükleme noktası gibi tek bir çalışma alanına hizmet eder; kolonlu ve duvar tipi olarak üretilir.

### Gezer köprülü vinç ile portal vinç arasındaki fark nedir?

Gezer köprülü vinç (tavan vinci) binanın kolonlarına oturan yüksek raylarda yürür. Portal vinç kendi ayaklarıyla yerdeki raylarda ya da lastik tekerlekte yürür ve binaya ihtiyaç duymaz. İlki kapalı holde, ikincisi çoğunlukla açık sahada kullanılır.

## Kaynaklar

- [Wikipedia: Crane (machine)](https://en.wikipedia.org/wiki/Crane_%28machine%29)
- [Wikipedia: Mobile crane](https://en.wikipedia.org/wiki/Mobile_crane)
- [Vikipedi: Vinç](https://tr.wikipedia.org/wiki/Vin%C3%A7)

---
Gelişim Mimarı: https://gelisimmimari.com · Teklif formu: https://gelisimmimari.com/#teshis · Tüm sayfaların dizini: https://gelisimmimari.com/llms.txt
