# Liman Vinçleri: Konteyner Vinci, RTG, RMG, MHC, Yüzer Vinç

> Liman vinci, rıhtımda ya da liman sahasında çalışan ve yükü gemi, rıhtım, istif sahası ve kara taşıtı arasında aktaran bir kaldırma makinesidir. Başlıca türleri rıhtım konteyner vinci (STS), lastikli ve raylı saha vinçleri (RTG, RMG), mobil liman vinci (MHC) ve yüzer vinçtir. Her biri yükün limandaki yolculuğunun ayrı bir adımını üstlenir.

- Kaynak: https://gelisimmimari.com/blog/liman-vincleri-ve-konteyner-vincleri
- Yayıncı: Gelişim Mimarı (vinç ve iş makinesi kiralama firmalarına CRM, ERP, teklif ve ödeme sistemi, web sitesi ve reklam yönetimi)
- Dil: Türkçe
- Kategori: Vinç bilgisi
- Yayın tarihi: 2026-10-14
- Son güncelleme: 2026-11-17

## Kısa cevap

- Rıhtım konteyner vinci (STS), rıhtım rayında yürüyen ve konteyneri gemi ile rıhtım arasında aktaran portal vinçtir.
- RTG lastik tekerlekli, RMG raylı saha vincidir; ikisi de konteynerleri sahada istifler ve tıra ya da vagona yükler.
- Mobil liman vinci (MHC), lastikli şasi üzerinde rıhtım boyunca yer değiştiren döner bomlu vinçtir ve konteynerin yanında dökme ve genel yük de elleçler.
- Yüzer vinç, duba ya da gemi üzerine kurulu vinçtir ve karadaki vincin ulaşamadığı yerde çalışır.

Liman vinci, rıhtımda ya da liman sahasında çalışan ve yükü gemi, rıhtım, istif sahası ve kara taşıtı arasında aktaran bir kaldırma makinesidir. Tek bir makinenin adı değildir; birbirini tamamlayan bir ailenin adıdır. Rıhtım konteyner vinci gemiyi boşaltır, saha vinci konteyneri istifler, mobil liman vinci karışık yüke bakar, yüzer vinç karadan ulaşılamayan işi yapar.

Şantiyede görülen mobil ve kule vinçlerle aynı prensiple çalışırlar, ama işleri farklıdır. Şantiye vinci günde birkaç ağır parça kaldırır. Liman vinci aynı hareketi vardiya boyunca durmadan tekrarlar. Tasarımı belirleyen şey çevrim hızı ve dayanıklılıktır.

## Liman vinçleri tek tabloda

| Vinç | Nerede durur | Nasıl hareket eder | Limandaki görevi |
| --- | --- | --- | --- |
| Rıhtım konteyner vinci (STS) | Rıhtım kenarı | Rıhtım rayında, gemi boyunca | Konteyneri gemi ile rıhtım arasında aktarır |
| Lastik tekerlekli saha vinci (RTG) | Konteyner sahası | Lastik tekerlekle, bloklar arasında | Konteyneri istifler, tıra yükler |
| Raylı saha vinci (RMG) | Konteyner sahası, demiryolu terminali | Saha rayında | Sık istif yapar, vagon ve tır yükler |
| Mobil liman vinci (MHC) | Rıhtım | Lastikli şasiyle, rıhtım boyunca | Genel yük, dökme yük, konteyner |
| Yüzer vinç | Su üstü | Duba ya da gemiyle | Ağır yük, açıkta aktarma, deniz işleri |

## Rıhtım konteyner vinci (STS) ne iş yapar?

Rıhtım konteyner vinci, konteynerleri gemiden rıhtıma indirir ve rıhtımdan gemiye yükler. [Wikipedia'nın konteyner vinci maddesi](https://en.wikipedia.org/wiki/Container_crane) bu makineyi, konteyner terminallerinde gemileri yükleyip boşaltan büyük rıhtım portal vinci diye tanımlar. STS kısaltması İngilizce ship-to-shore, yani gemiden kıyıya sözünden gelir.

Yapısı bir portal vinçtir. Ayaklar rıhtıma paralel raylarda yürür, böylece vinç gemi boyunca ambardan ambara geçer. Üstteki uzun kiriş denize doğru geminin üzerine uzanır. Bu kirişin deniz tarafındaki bölümü mafsallıdır ve yukarı kaldırılabilir; gemi yanaşırken ve ayrılırken köprü üstüne çarpmasın diye kaldırılır.

Kiriş üzerinde bir araba gidip gelir. Arabanın altında konteyneri dört köşesinden kilitleyerek tutan çerçeve, yani spreader asılıdır. Operatör kabini arabayla birlikte hareket eder; operatör yüke yukarıdan bakar. Bir çevrim şöyle işler: araba geminin üstüne gider, spreader konteynere kilitlenir, konteyner kaldırılır, araba rıhtıma döner ve konteyner bekleyen araca bırakılır.

Vincin büyüklüğü gemiye göre seçilir. Kaç sıra konteynerin üzerinden uzanabildiği, hangi büyüklükte gemiye hizmet edebileceğini belirler.

## Saha vinçleri: RTG ve RMG arasındaki fark nedir?

RTG lastik tekerleklerle yürür ve bloktan bloğa geçebilir; RMG raya bağlıdır ve sabit bir blokta çalışır. İkisi de konteyner sahasının portal vinçleridir: konteyner sıralarının ve bir araç şeridinin üzerinden ata biner gibi geçer, konteyneri üst üste istifler, sırası gelince tıra ya da vagona verir.

- **RTG (lastik tekerlekli portal vinç):** Saha betonu üzerinde lastiklerle yürüyen, konteyner bloklarının üzerinden geçen saha vincidir.
- **RMG (raylı portal vinç):** Sahaya döşenmiş raylarda yürüyen, aynı blokta daha geniş ve daha yüksek istif yapabilen saha vincidir.

| Ölçüt | RTG | RMG |
| --- | --- | --- |
| Yürüyüş | Lastik tekerlek | Ray |
| Esneklik | Bloklar arasında yer değiştirir | Kendi hattında kalır |
| Enerji | Dizel jeneratör, kablo ya da batarya | Elektrik |
| Altyapı | Taşıyıcı saha betonu | Ray temeli |
| Otomasyon | Daha zor | Daha kolay |
| Öne çıktığı yer | Düzeni değişen sahalar | Yoğun istif, demiryolu aktarması |

[Wikipedia'nın RTG maddesi](https://en.wikipedia.org/wiki/Rubber_tyred_gantry_crane) bu vinçleri, konteynerleri yere koymak ve istiflemek için kullanılan tekerlekli hareketli portal vinçler olarak anlatır ve çoğunun dizel jeneratörle çalıştığını belirtir. [Konecranes'in RMG sayfasında](https://www.konecranes.com/en-us/port-equipment-services/container-handling-equipment/rail-mounted-gantry-cranes) raylı vinçlerin konteyner sahalarında ve iç bölgelerdeki demiryolu aktarma terminallerinde çalıştığı, sık istif ve ray boyunca hızlı yürüyüş sağladığı yazar.

Yoğun bir saatte RTG başka bir bloğa kaydırılıp oradaki sıkışıklığa yardım edebilir. RMG bunu yapamaz, ama ray üzerindeki konumu her zaman bellidir; bu da uzaktan ve otomatik işletmeyi kolaylaştırır. Portal vinçlerin genel yapısı [portal vinç nedir](/blog/portal-vinc-nedir) yazısında anlatılıyor.

## Mobil liman vinci (MHC) ne iş yapar?

Mobil liman vinci, lastikli şasisiyle rıhtım boyunca yer değiştiren ve döner bomuyla gemiye uzanan çok amaçlı liman vincidir. Çalışırken ayaklarını açar. Kule üzerinde yüksekte duran kabin, operatörün gemi ambarını görmesini sağlar.

Üstünlüğü esnekliğidir. Bomun ucuna kanca takılırsa proje yükü ve genel yük kaldırır. Kepçe takılırsa kömür, cevher, tahıl gibi dökme yükü boşaltır. Spreader takılırsa konteyner elleçler. [Liebherr'in mobil liman vinci sayfasında](https://www.liebherr.com/en-cz/maritime-cranes/products/port-equipment/mobile-harbour-cranes-3976243) aynı vincin lastikli şasinin yanında portal ve duba üstü gibi taşıyıcılarla da sunulduğu görülür.

Karışık yük elleçleyen ve her gemiye ayrı düzen kurması gereken limanlarda mobil liman vinci tercih edilir. Yalnızca konteyner gemisi kabul eden büyük terminallerde ise rıhtımın asıl makinesi STS'dir.

Şantiyedeki [mobil vinçle](/blog/mobil-vinc-nedir) adı benzer, işi farklıdır. Mobil liman vinci karayoluna çıkmaz, limanın içinde kalır ve sürekli çevrim yapacak biçimde üretilir.

## Yüzer vinç nedir, limanda ne iş yapar?

Yüzer vinç, bir duba ya da gemi üzerine kurulmuş vinçtir ve karadaki vincin ulaşamadığı yerde çalışır. Limanda üç iş için çağrılır: rıhtım vinçlerinin kaldıramayacağı kadar ağır tek parça yükler, açıkta demirli gemiden mavnaya aktarma ve liman inşaatı.

Yüzer vinçlerin bir bölümünde vinç gövdenin üzerinde döner. Bir bölümünde dönmez. [Wikipedia'nın ilgili maddesine göre](https://en.wikipedia.org/wiki/Floating_sheerleg) makas bacaklı yüzer vinç, vincini gövdesinden bağımsız döndüremeyen yüzer vinçtir; yükü yönlendirmek için teknenin kendisi döndürülür. Aynı madde bu vinçlerin gemi kurtarmada, gemi inşasında, büyük yüklerin gemiye yüklenmesinde ve köprü yapımında kullanıldığını yazar.

Yüzer vinçte denge ayrı bir hesaptır. Yük kalktıkça tekne yana yatar; dalga ve akıntı da işe karışır. Kaldırma, teknenin denge hesabıyla birlikte planlanır.

## Limanda vinç olmayan elleçleme makineleri hangileridir?

Limanda konteyner taşıyan her makine vinç değildir. Karıştırılan üç makine şunlardır:

- **Konteyner istifleyici (reach stacker):** Teleskopik koluyla konteyneri önden tutup istifleyen lastikli araçtır.
- **Boş konteyner forklifti:** Boş konteynerleri yüksek istifleyen direkli araçtır. Genel mantığı [forklift](/blog/forklift-nedir-cesitleri) ile aynıdır.
- **Terminal çekicisi:** Konteyneri rıhtım ile saha arasında taşıyan römorklu araçtır.

Gemilerin bir bölümünde kendi vinçleri de bulunur. Rıhtım vinci olmayan küçük limanlarda yük geminin kendi vinciyle indirilir.

## Bir konteyner limanda hangi vinçlerden geçer?

Gemiyle gelen bir konteyner limanda sırayla üç makineye uğrar:

1. Rıhtım konteyner vinci konteyneri gemiden alır ve rıhtımda bekleyen terminal çekicisine bırakır.
2. Çekici konteyneri sahadaki bloğa götürür. RTG ya da RMG konteyneri araçtan alıp istife koyar.
3. Alıcının tırı ya da tren geldiğinde saha vinci konteyneri istiften çıkarır ve araca yükler.

İhracatta sıra tersine işler. Rıhtımın hızı sahanın hızına bağlıdır. Saha vinci tıkanırsa çekiciler kuyruğa girer, rıhtım vinci bekler, gemi geç kalkar. Bu yüzden liman vinçleri tek tek değil, zincir olarak değerlendirilir.

## Liman vinçlerinde güvenlik ve bakım

Liman açık ve rüzgârlı bir ortamdır. Yüksek vinçler ve geniş yüzeyli konteynerler rüzgârdan çok etkilenir. Her vincin çalışma için ve park hâli için ayrı rüzgâr sınırı vardır; sınır aşılınca iş durur, raylı vinçler ray kıskacı ve fırtına kilidiyle bağlanır. Konunun genel çerçevesi [rüzgârda vinç çalışır mı](/blog/ruzgarda-vinc-calisir-mi) yazısında.

Tuzlu hava çeliği ve elektrik donanımını yıpratır. Halat, fren, spreader kilitleri ve yürüyüş takımı sık aralıklarla kontrol edilir. Düzenin mantığı [vinç bakımı ve periyodik kontrol](/blog/vinc-bakimi-ve-periyodik-kontrol) yazısındakiyle aynıdır, sıklığı daha yüksektir.

Limanda ağır ve tek seferlik bir yük, örneğin bir trafo ya da türbin parçası indirilecekse iş standart çevrimin dışına çıkar ve yazılı [kaldırma planı](/blog/kaldirma-plani-nedir) hazırlanır. Liman vinci yetmezse dışarıdan [paletli vinç](/blog/paletli-vinc-nedir) getirilir.

Liman dışındaki tesis vinçleri için [gezer köprülü vinç](/blog/gezer-kopru-vinc-nedir), [pergel vinç](/blog/pergel-vinc-nedir) ve [monoray vinç ve caraskal](/blog/monoray-vinc-ve-caraskal-nedir) yazılarına, bütün türlerin karşılaştırması için [vinç çeşitleri](/blog/vinc-cesitleri) yazısına bakılabilir.

Kapasite, erişim ve rüzgâr sınırı için kesin değerler üreticinin teknik dokümanında yazar. Limandaki kaldırma kararları liman işletmesinin kurallarına ve yetkili mühendise bırakılmalıdır.

## Sık sorulan sorular

### Liman vinci nedir?

Liman vinci, limanda yükü gemi, rıhtım, istif sahası ve kara taşıtı arasında aktaran vinçlerin genel adıdır. Rıhtım konteyner vinci, saha vinçleri, mobil liman vinci ve yüzer vinç bu grubun başlıca üyeleridir.

### Konteyner vinci nedir?

Konteyner vinci, konteyner terminalinin rıhtımında duran ve konteynerleri gemiye yükleyip gemiden boşaltan büyük portal vinçtir. Kısaltması STS'dir; gemiden kıyıya anlamına gelir.

### STS, RTG ve RMG ne demek?

STS rıhtımda gemiyi yükleyip boşaltan konteyner vincidir. RTG lastik tekerlekli, RMG raylı saha vincidir. RTG ve RMG rıhtımda değil, konteynerlerin istiflendiği sahada çalışır.

### Mobil liman vinci (MHC) ne işe yarar?

Mobil liman vinci, lastikli şasisiyle rıhtım boyunca yer değiştiren ve döner bomuyla gemiye uzanan vinçtir. Kanca, kepçe ya da konteyner tutucu takılarak genel yük, dökme yük ve konteyner elleçler.

### Yüzer vinç nedir?

Yüzer vinç, bir duba ya da gemi üzerine kurulmuş vinçtir. Rıhtımı olmayan yerde gemiden yük aktarır, ağır parçaları gemiye yükler, kurtarma ve deniz yapısı işlerinde çalışır.

### Liman vinçleri kiralanır mı?

Rıhtım ve saha vinçleri liman işletmesinin kalıcı donanımıdır, kiralık vinç piyasasında yer almaz. Limanda geçici bir ağır kaldırma gerektiğinde dışarıdan mobil ya da paletli vinç getirilir.

## Kaynaklar

- [Wikipedia: Container crane](https://en.wikipedia.org/wiki/Container_crane)
- [Wikipedia: Rubber tyred gantry crane](https://en.wikipedia.org/wiki/Rubber_tyred_gantry_crane)
- [Konecranes: Rail-Mounted Gantry Cranes](https://www.konecranes.com/en-us/port-equipment-services/container-handling-equipment/rail-mounted-gantry-cranes)
- [Liebherr: Mobile harbour cranes](https://www.liebherr.com/en-cz/maritime-cranes/products/port-equipment/mobile-harbour-cranes-3976243)
- [Wikipedia: Floating sheerleg](https://en.wikipedia.org/wiki/Floating_sheerleg)

---
Gelişim Mimarı: https://gelisimmimari.com · Teklif formu: https://gelisimmimari.com/#teshis · Tüm sayfaların dizini: https://gelisimmimari.com/llms.txt
